Кинилэр

Кинилэр өссө Сунтаар педагогическай гиназиятын үөрэннээччилэрэ эрдэхтэриттэн дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэн барбыттара. Ордук «Саҥа ырыа - 2009» интерактивнай ырыа күрэһигэр кыайыахтарыттан (иккис миэстэ) киэҥ сыанаҕа тахсар буолбуттара.
 
Айыллаана, ай, ыллаа!
Ааспыт 2009 сыл ахсынньы ыйга Ньурба улууһугар бара сылдьаммын улуустааҕы киин бибилэтиэкэҕэ улуус хаһыатын көрө, ырыта олорон маннык ыстатыйаны түбэһэ аахтым: «Көрөөччү санаата». Сэтинньи ый 26 күнүгэр «Кыталык» култуура киинигэр сүрдээх үчүгэй кэнсиэр буолан ааспыта. Ол курдук Ньурба улууһун Өҥөлдьөтүттэн төрүттээх, төрүөҕүттэн күн сырдыгын көрбөтөх, икки хараҕынан инбэлиит Айыллаана Степанова Ньурбатын дьонугар-сэргэтигэр ырыа дьоро киэһэтин бэлэх ууммута
 
Өбүгэлэрим үгэстэрин утумнаары...
Хаһыат бүгүҥҥү ыалдьыта -- сахалыы ырыалаах-тойуктаах, алгыс сиэрин-туомун утумнааччы эдэр киһи Виталий Очиров. Төрөөбүт сыла, ыйа - 1981 с. балаҕан ыйа. Зодиага - Ыйааһын. Сөбүлүүр аһа - эт аһылык, ордук, сэлиэйдээх эт миинэ.
 
Киэҥ эйгэҕэ тоҕо иһиллибэппитий?
90-с сыллардаахха Үөһээ Бүлүүгэ мелодистар түмсүүлэригэр Тумус Мэхээлэ эппитэ өйбүттэн тахсыбат. Кини онно: «Сэбиэскэй былаас буолуоҕуттан саха ырыата-тойуга атын суолунан сурулуу турбута. Дьиҥнээх сахалыы ырыа-тойук умнулунна. Олоҥхону айар олоҥхоһут Баһылай Каратаев чороҥ соҕотох хаалла. Бу киһи өллө да олоҥхо сүтэр кутталлаах» диэбитэ. Ону истэн мин «убайым эмиэ тугу-тугу туойда» дии санаабытым. Күн-дьыл аастаҕын аайы бу этии дириҥ ис хоһооннооҕун итэҕэйэн бардым.
 
Култуура эйгэтин көйгө оҕолоро
Сахабыт сиригэр култуура эйгэтэ сайдар да сайдар. Атын ыаллыы, арыый ыраах аймахтыы да эрэгийиэннэри кытары тэҥнээтэххэ, ити өттүнэн быдан ырааҕынан быраҕаттаан иһэбит быһыылаах. Манна кэлэ сылдьыбыт алтайдар, бүрээттэр уо.д.а. биһиэхэ ымсыырбыт саҥаларын хам-түм истэбит. Кинилэр туора киһи хараҕынан көрдөхтөрүнэ, Саха сирин култууратын судаарыстыба олус өйүүр курдук.
 
«Ай-тал» кэнсиэрин кэнниттэн...
Олус да ырыаһыт дьоммут ээ - сахалар. Ол эрэ кэлиэ дуо, били, ким эрэ эппитинии, ырыаһыт буолбатахпытына - ойууһуппут, ол суох буоллаҕына - үҥкүүһүппүт...
Ыраах сырыттахха, хайаан да ыллатан баран тэйэр идэлээхтэр. Бу хаһан да харахтаабатах омуктарын ырыатын-тойугун истэр баҕа баһаам буоллаҕа. Арай ону сүүрбэччэ сыллааҕыта (бэлиэр оччо буолбут!) биһиги тыыннаах бөлөхтөрбүт ситэрэн-хоторон биэрбиттэрэ. Кинилэр билигин - тыыннаах номохтор. «Чороон», «Чолбон», «Ай-Тал», «Сэргэ». Батыһар дьон бааллара үөрдэр. Ол аата, убайдарбыт бэйэлэрэ эрэ бэртэринэн муҥурданан хаалбакка, билиилэрин-көрүүлэрин ыччакка тиэрдэр хайҕаллаах суолу тутуспуттарын туоһута.

 
Ыллаа-туой, баян

bayan.jpgБаян долгутар тыаһыттан, баян эйээрэр доҕуһуолуттан ханныктаах да саха киһитин сүрэҕэ эппэйэ үөрэр, эдэр сааһын, кулууп кистэлэҥ кэтэһиилээх кэрэ киэһэлэрин санаан ааһар долгутуулаах. Уус Алдан Дүпсүнүгэр олорор кэргэннии Людмила, Николай Бурцевтар быйыл сэттис сылларын улууска «Ыллаа-туой, баян» куонкуруһу тэрийэн ыыттылар.
 
Айыы Уола - инбэлиит оҕолор сүрэхтэригэр
... Айыы Уолун мэтириэтэ ыйаммыт, киэргэтиллибит сцена. Бу сценаттан кини сµрэхтэн сµппэт ырыаларын кімµс дор±ооно алыптаахтык кутуллар. Маны ситэрэн, баян дьырылас тыаґа дьиэрэйэр.
 
Ырыа хонуутун сибэккинэн чэчирэтэн
Эһиги биирдэ эмит театрга түмсүбүт дьон ис санааттан иэйэн-куойан тэҥинэн ыллыырын истибиккит дуо? Маннык түгэни бэрт сэдэхтик эрэ көрүөххэ сөп. Ол оннук долгутуулаах киэһэ сэтинньи 27 күнүгэр П.А.Ойуунускай аатынан Саха академическай театрыгар буолла. Валерий Ноев сырдык аатыгар сүгүрүйэн, көрөөччүлэр кини ырыатын сүһүөхтэригэр туран эрэ толордулар.
 
 

Сайт зарегистрирован в Федеральном Агентстве
по информационным технологиям
Свидетельство №11945 от 6 мая 2008 года

Автор проекта - Синильга
сайт открыт 17 августа 2007 © Ырыа кырдала
Условия использования материалов, размещенных
на сайте «Ырыа кырдала»

Доступ к сайту бесплатен для пользователей
Экспресс-Сеть, Гелиос-ТВ, ЯГУ, Наука, Оптилинк, Сахаспринт и для сетей ADSL и "Столица".