"Эллэйаада-рок": Бастакы да буоллар, син аҕай...
 (голосов: 0)
 
 
 
 
Тус бэйэм бастакы күнүгэр, түүнүгэр диэххэ дуу, сырыттым. Атырдьах ыйын 1 күнүгэр Майа Ураһалаах алааһыгар буолла. Бастакы баһырхай былаан быһыытынан, Хаҥалас улууһун Төхтүрүн аттыгар баар Харыйалаахха (Дьокуускайтан түөрт аҥаар көс кэриҥэ) буолуохтаах этэ да, кырдьаҕастар тута утарбыт саҥалара иһиллибитэ. Онон, биллэр дьонтон көҥүл ылан, Ураһалаахха көһөрбүттэр.
Аҕыйах сыллааҕыта Манчаары Оонньуутун кэмигэр манна улахан тыас-уус тахса сылдьыбытын ааҕыстахха, сөпкө дьаһаныы диэххэ наада. Эбиитин, мэҥэлэр эрдэттэн дьабдьынан, айыылартан көрдөһөн сирдэрин-уоттарын арчылаан, тастан киириэн сөптөөх дьайтан харыстанан олороллор эбит. Быһа түһэн эттэххэ, бэстибээл аһыллыытын сиэрэ-туома өрүү буоларын курдук, туох да тыйаатырдыы көстүүтэ суох, дьиҥ сахалыы ыытыллыбыта - бу олохтоохтор дойдуларын уратытык харыстыылларын бэлиэтэ.
Тэрээһин Улуу Эбэ уҥуоргу өттүгэр көспүтэ кэккэ мэһэйдээх буолбута саарбахтаммат. Аҥаардас паром сыаната да элбэҕи быһаара сыттаҕа. Дьааҥыттан урукку "Табыктарга" биллэр суолу-ииһи хаалларбыт "Дуулаҕа Дьуһаал" бөлөх Дьокуускайга кэлбит сураҕа иһиллибитэ да — тиийбэтилэр. Бүлүү эҥээртэн биир да бөлөх суох. Оннооҕор, "Чолбон"! Ол, аҥаардас Үөһээ Бүлүүгэ тоҕус тыыннаах доҕуһуоллаах бөлөх баарын санаатахха, улахан охсуу. Сатахха, ол диэки суолу үрэх быспытын туһунан "Сонуннарга" кэпсээн эрэллэрэ. "Ай-Тал"-лар оҕолору илдьэ кэлэ сылдьан баран, тоҕо эрэ тута төннүбүттэр этэ. Үһүс күнүгэр түмүктүүр кэнсиэргэ оонньообуттар үһү. Уопсайа, отуттан тахса бөлөх сайаапка биэрбититтэн, сүүрбэттэн тахсата мустубут. Бастакы диэтэххэ, бу да улахан сыыппара.
Ыалдьыттар. Ыраахтан кэлбит бөлөхтөрү эттэххэ, киһи "һук" гынара туох да суох курдук. "Ракеты" (Благовещенскай к.) бөлөххө кыра соҕус рок-н-ролл тыына баар. "Балаганчик" (Владивосток к.) - биир акустическай гитаралаах, үрэр тээбириннээх уоллаах кыыс. Быһата, соһуппатылар. Манна, Дьокуускайга, итиннээҕэр быдан таһымнаах бөлөх элбэх. Өссө хас да итинник хабааннаах бөлөх баар да, киһи суруйуох айылааҕын булбатым.
Пакистанец ВаЬаг Luск Лондонтан кэлбит. Эмиэ Лондонтан кэлбит биир дойдулаахпыт Михаил Мальцев эппитинэн, бу киһи билигин Европа дойдуларыгар, Японияҕа балайда биллэн эрэр, ыҥырыкка сылдьар үһү. Собус-соҕотоҕун, суп-судургу гитаранан эмиэ сол курдук оонньуу-оонньуу ыллыыр. Хата, бэрт баҕайытык иһиллэр. Этэргэ дылы, туох да эбии-сабыы наадата суох. Мин көрүөхпэр, ким баҕарар ити курдук гитара туппутунан, аан дойдуну кэрийэ баран хаалыах курдук. Сахалартан ким баҕарар. Ол биһиэхэ тоҕо кыаллыбата буолла?! Арааһа, ону сыал-сорук оҥостон сүүрэр-көтөр киһи суоҕуттан буоллаҕа... Тэлэбиидэнньэ биллэр үлэһитэ Иван Кривогорницын: "Биһиэхэ итинник ыллыыр кыахтаах киһибит олус элбэҕэ бэрт, ол иһин табыллыбат", — диир. Ол аата мэһэйдэһииттэн дуу, улахаҥҥа уурбаппытыттан дуу? Туох билбитэ баарай. Ол эрээри биһиги нэспит бэрт, оттон бу киһиҥ энергетиката сыттаҕа! Эбиитин, ырыатын да, саҥарар саҥатын да быыһыгар "махтал", "саха", "Майа" эҥин диэн сахалыы тыллары кыбыталаан дьону ессө күүскэ бэйэтигэр тарта.
Бэйэбит уолаттарбытыттан "Тоҕус" бөлөҕү бэлиэтиэххэ сөп, Дьиҥэр, бэркэ биллэр дьон урут "Үргэл Сулус" диэннэр этэ, Саха тыйаатырын артыыстара Өркөн уонна Михаил Борисов манна бааллар. Урут өссө биир артыыс, Руслан Тараховскай бас-гитараҕа оонньуура, быһыыта, режиссураҕа күүскэ ылсан эрэр киһи, соло булбатаҕа буолуо. Кини оннугар Афанасий Попов киирэн биэрбит. Бу уол туһунан анаан эттэххэ, иҥэн-тоҥон дьарыктаннаҕына, күүстээх мусукаан тахсыах кэриҥнээх. Бэйэтэ "Нарру Сһuск" диэн панк-рок хайысханы өрө тутар бөлөхтөөх, онно гитараҕа оонньуур уонна ыллыыр, аҕата, убайдара эмиэ муусука эйгэтигэр биллэр-көстөр дьон. "Тоҕус" ырыатын-тойугун судургутук "интеллигентный рок" диэххэ сөбө буолуо. Барыта орун-оннугар, лоп бааччы. Муусукаҕа киэҥ билиилээхтэрэ тута биллэр. Өркөн ыллыырыгар урут сиэри таһынан "эрийиинэн" үлүһүйэр буоллаҕына, билигин боччумурбут курдук. Арба, инитэ Харысхан эмиэ ыллаһар, клавишнай үстүрүмүөҥҥэ оонньуур.
"Тыыннаах" бөлөх туһунан урут-хойут элбэҕи суруйан турабыт. Бу да сырыыга буор сирэйдэммэтилэр, чахчы таһымнаахтарын көрдөрдүлэр. Чопчу сорук туруорунан ылсан үлэлиир аҕыйах бөлөхтөн биирдэстэрэ бу сылдьар.
Билиҥҥи кэм биир саамай аатырар бөлөҕө "103" саҥа ырыа бөҕөтүн иһитиннэрдэ. Бэйэлэрин ураты репертуардарыгар урукку ырыалары кыбытар буолбуттара кэрэхсэбиллээх. Холобур, Христофор Максимов "Өндүрүүскэтин" бэйэлэрин суолларыгар киллэрэн оонньообуттара сонуннук иһилиннэ. Былырыыҥҥыттан быһа альбом устар сурахтаахтар да, хаһан тахсыа биллибэт. Билигин, саамай чыпчаалга сылдьар кэмҥэ тутуу былдьаһан иһиллэн-көстөн хаалыах этилэр буоллаҕа. Ырыа эргэрэр кэмэлдьилээх, кэми куоттардыҥ да - бүттүҥ. Ити "Тыыннаахтарга" эмиэ сыһыаннаах.
Элбэх киһи "Сэргэ" урукку ырыаларын истэн астыммыт буолуохтаах. "Эйиэхэ - аныгы киһиэхэ этиҥ сааһын аһан киирэр алыптаах тыллары этиэм дуо?" Бу Роман Плотников рок-поэзията 80-с сылларга ураты тыыннанан иһиллибиттээх. Билигин да кэрэхсэтэр эбит. Анатолий Босиков-Босс сөҥ куолаһа, Рафаэль Крылатов кимиэхэ да майгыннаабат барыылара ону ситэрэн-хоторон биэрэллэр.
"Хардыылар" кэм да хаардыы хаамтылар. Ол эрээри оонньуу сүнньүн гитарист Иван Местников тутта диэтэхпинэ, мусукаан барыта сөбүлэһиэ дии саныыбын.
Чыскыырай ханнык эрэ омук дойдутуттан саҥа гастроллаан кэлбит. Кырдьык, баардаах кыыс, мусукааннара да күүстээхтэр - Андриян Егоров, Макс Бордонскай, Стас Парфенов. Ол эрээри манна, бэйэтин төрөөбүт түөлбэтигэр, Чыскыырайы сэргиир киһи аһара элбэҕэ суоҕа буолуо диэн сэрэйэбин. Хата, омуктар уу иһэ-иһэ хайгыыллар. "Төрөөбүт сиргэ өтө көрөөччү суох" дииллэрэ бу сырыттаҕа.
Сүрүн тэрийээччи, "Уран" бөлөх бас-көс киһитэ Михаил Ершов элбэх эрэйи көрүстэ быһыылаах. Кураанах миэстэҕэ аҥаардас баҕа уонна дьүккүөр күүһүнэн маннык балысхан бэстибээли тэрийии үгүөрү күүһү-уоҕу эрэйбитэ эрэбил. Бастакы былаан, кырдьык, баһырхай этэ. Үс-түөрт сыананан тэҥҥэ хас да тус-туспа хайысхалаах кэнсиэр буолуохтааҕа (арай рэппердэр туспа түһүлгэлэннилэр). Бэл, спортивнай күрэхтэһии буолар диэн эмиэ сурулла сылдьара. Ол үксэ суох. Үгүс киһи балаакканан ордууламмыта, сэрэйдэххэ, тоҥо түспүт буолуохтаахтар, ордук соҕурууттан кэлбит ыалдьыттар. Эбэтэр кинилэри Майаҕа киллэрэн хоннорбуттара дуу?
Милииссийэ үлэһиттэрэ балайда элбэхтэр, тоҕо эрэ баһыйар өттө - формалаах кыргыттар. Билиҥҥитэ, туох да айдаан-куйдаан тахсыбыта биллибэт, онон син үчүгэйдик ааста быһыылаах. Арай айаннаан тиийиэхпититтэн хороччу холуочук киһи хара баһаам этэ. Сыанаҕа да оннук туруктаах дьон бааллара. Арыгынан ааҕыллыбат пиибэ утах туох эрэ курдук сырылаччы кутуллар. Сыана иннигэр, арааһа, наркоманнар быһыылаах, тохтоло суох токуруҥнууллар.
Иллэрээ сыл, былырыын хас да сиринэн ыытыллыбыт тыыннаах муусука көс түһүлгэлэригэр арыгы туһунан ахта да барыллыбатаҕа. Оччолорго: "Дьэ, киһилии түмсэр буолбуппут", — дэспиппит баара... Хата, сэбиэскэй саҕанааҕы "бэстибээллэри" санатта.
Майаҕа бара сылдьан илэ харахпынан көрбүтүм - ити. Иккис күнүгэр сылдьа сатаабатаҕым, үһүс күҥҥэ «Туймаада» стадиоҥҥа ыытыллыбыт түмүк кэнсиэри эмиэ көрбөтөҕүм. Көрбөтөҕүм да үчүгэй эбит: бириэмэ кырыымчыгыттан сылтаан, "Сэргэ", "Тыыннаах", "103" курдук киэн туттар бөлөхтөрбүт ыллаабатахтар. Кинилэр диэн, өссө, син биллэ-көстө түспүт дьон буоллахтара. Оттон элбэҕи кэтэспит эдэр бөлөхтөргө ол төһө охсуулаах буолуой?! Арай, "Fгогеп Еаst" эдэр бөлөх бу сырыыга турбаны туһаммыта уратытык иһилиннэ дииллэр.
Тэрээһи-иэн, тэрээһин... бастакы диэтэххэ, син аҕай да буоллар...

Мэхээс СЭМЭНЭП

«Кыым», 2008 с., атырдьах ыйын 7 күнэ, 31 №


Нөрүөн-нөргүй буоллун биһиги саайтпыт ыалдьытыгар! Билигин эн ыалдьыт курдук киирдин. Бэлиэтэнэн киирдэххинэ бу сиртэн элбэҕи бэйэҕэр туһаныаххын сөп.
Майгынныыр сонуннар:

« Төттөрү
Ырытыылар (0)
 

Ырытыыга кыттабын




 

Сайт зарегистрирован в Федеральном Агентстве
по информационным технологиям
Свидетельство №11945 от 6 мая 2008 года

Автор проекта - Синильга
сайт открыт 17 августа 2007 © Ырыа кырдала
Условия использования материалов, размещенных
на сайте «Ырыа кырдала»

Доступ к сайту бесплатен для пользователей
Экспресс-Сеть, Гелиос-ТВ, ЯГУ, Наука, Оптилинк, Сахаспринт и по льготному пиринговому тарифу
для сетей ADSL и "Столица" (7 коп./1 мб).