Үтүө санаанан салайтаран
 (голосов: 0)
Кэпсэтии жанрыгар саха эстраднай искусствотын улахан түһүлгэҕэ таһаарбыт киһинэн Саха АССР үтүөлээх артиһа, эстрада артистарын Бүтүн Союзтааҕы уонна Бүтүн Россиятааҕы конкурстарын лауреата уонна дипломана Петр Пестряков буолар. Ис киирбэх көрүҥнээх, саар-тэгил уҥуохтаах, сэгэлдьиччи туттан хаамар киһини көрсө түһээт, өрдөөҕүттэн билэр киһиҥ курдук кэпсэтэҕин. Ол, баҕар, артист сценаҕа толорорун көрөн кини өйүн-санаатын үллэстэргиттэн, үлэтинэн үлүһүйбүт киһи кыһалҕаларын, баҕа санаатын өйдүүргүттэн буолуо.
Петр Петрович толоруутун аан бастаан 1974 сылга Саха театрыгар көрбүппүт. Улахан дуоһуйууну ылбыт дьоро киэһэбитин билигин даҕаны саныыбыт. Ол кэмтэн эстрада артиһа, конференсье П.Пестряков туһунан үгүс оройуоннарга, куораттарга сыддьан, элбэх дьону кытта сэһэргэһэн бэрт элбэҕи биллим-иһиттим. Санаан да көрдөххө, кини эстрада артистарын Бүтүн Россиятааҕы VI конкурстарыгар бастакы бириэмийэни ылбыта соһуччу үөрүүлээх этэ. Киһи сөҕүөҕэ баар — иккис бириэмийэни ким да ылбатаҕа, үһүс бириэмийэни Москва, Ленинград курдук искусство бөдөҥ биһиктэрин представителлэрэ үллэстибиттэрэ. Артист үрдүк ситиһиитин туһунан киин бэчээт элбэхтик суруйбуттаах. Оттон жюри председателэ, ССРС народнай артиһа, профессор И.Г. Шароев: «Мин Петр Пестряков конкурска толоруутун үрдүктүк сыаналыыбын. Бэртээхэй толоруу. Жюрины кини бэйэтин маастарыстыбатынан сөхтөрдө», — диэбиттээх.
Дьэ ити кэнниттэн саҕаламмыта кини киэҥ сирдэри хабан баай программалаах гастроллара. Москва, Ленинград концертыыр бастыҥ площадкалара, Киин телевидение уонна Бүтүн Союзтааҕы радио биэриилэригэр кыттыы, Союз элбэх куораттарынан айаннааһын, араас фестивалларга сылдьыы, ГДР-га, Монголияҕа, Канадаҕа тиийэн культурнай программаны киэргэтии — манан ахан дьыала буолбатах. «Правда» 1977 сыл балаҕан ыйын 9 күнүнээҕи нүөмэригэр: Ыччат Бүтүн Россиятааҕы конкурстара көрдөрөллөрүнэн, эстрада салаата (кэпсэтии жанра) мөлтөх туруктаахтык сайдан иһэр: баара-суоҕа уонтан эрэ тахса конферансье биһиги эстрадабытын дьоһуннаахтык көрдөрөр кыахтаах: С.Дитятов, А.Писаренков (Москва), Г.Баскин (Ленинград), Е.Ятор (Архангельскай), П.Пестряков (Якутскай), — диэн улахан критическэй ыстатыйатыгар суруйбута.
1979 сылга П.Пестряков саҥа тэриллибит Саха государственнай филармониятын директорынан анаммыта. Ити сылларга директор тус бэйэтин тэрээһининэн уонна кыттыытынан өр күүтүллүбүт Саха государственнай үҥкүүтүн ансамбла тэриллибитэ. Кини туруорсуутунан, кэпсэтиитинэн Үлэ Кыһыл Знамята орденнаах Москватааҕы цирк уонна эстрада училищетыгар саха студията аһыллар кыахтаммыта. Ону бүтэрбит эдэр артистар билигин филармония гастрольнай бөлөхтөрүгэр ситиһиилээхтик кытта, үлэлии сылдьаллар. Кини ити ансамбль директорынан, филармония уус-уран салайааччытынан үлэлии сылдьан сотору-сотору гастроллуур, үлэһиттэри кэрэ эйгэтигэр сыһыарарга үлэлэһэр. Ол түбүктээх үлэтэ түмүгэ суох хаалбатаҕа. Кинини «История русской советской эстрады» диэн энциклопедическай хомуурунньукка киллэрбиттэрэ.
Быйылгы сезонтан саҕалаан санаабыт санаатын олоххо киллэрдэ. Ол — артист быһыытынан үлэлээһинэ. Республика оройуоннарын олохтоохторо П.Пестряков «Баҕарар буоллахха, эбэтэр түһүлгэҕэ сэһэргэһии» диэн моноспектаклын улаханнык биһирээтилэр. Хас сылдьыбыт, толорбут бөһүөлэгин ахсын спектаклы хайгыыллар, өссө айымньылаах үлэни баҕараллар. Бу — артист сыччах татаанын эрэ күүһэ буолбатах. Бу - сыралаах үлэтин түмүгэ. Тыл, мимика тас көстүү көмөлөрүнэн айымньы сүрүн сыалын ситиһэр. Дьиҥинэн, образ дьиҥ өйүн-санаатын, майгытын-сигилитин таба өйдөөтөххө, буллахха эрэ толору арыллар.
Артист хас биирдии хамсаныытын, көстүүмүн, реквизитин дьону күллэрэ сатаан эрэ оҥорбото, айымньы ис хоһоонугар сөп түбэһиннэрэрэ, ону ситэрэн-хоторон арыйара ордук астык. Холобура, В.Ойуурускайдыын кыттыһан суруйбут «Сүрэҕим ыалдьар» монологтарын геройа, туох куһаҕаннык хараллыбытын барытын бэйэтигэр тарыйа сылдьар киһи, аһара уойбутуттан кыайан да өҕүллүбэккэ аҕылыы олорон түүппүлэтин уһулан ис өртүн өҥөйбөхтүүр, сытырҕалыыр. Бу түгэҥҥэ айымньы геройун майгытын-сигилитин киһи күлүөн курдук биэрэр. Таптал Платоновна, 8 №-дээх баанньык директора (арыгыны хото иһэн киһилии мөрсүөнүн сүтэрбит киһи) бэйэ-бэйэлэрин кытта уратылаһар мэтириэттэр. Маны артист сонуннук оонньоон көрдөрөр.
Спектакль сүрүн идеята — биһиги олохпутугар билигин да көстөн ааһар хаалынньаҥ өйдөөхтөрү-санаалаахтары саралыыр аналлаах. Ол да иһин хас биирдии нүөмэр киһи өйүгэр умнуллубаттык хатанар. Икки чаас устата биһиги кэпсиир артиспыт сааланы бүтүннүүтүн илиитигэр ылан толкуйдатар, күллэрэр. Ити барыта төһөлөөх сыраттан-сылбаттан тахсарын санаан кэбис. Нүөмэрдэр икки ардыларынааҕы кылгас тохтобулларга саҥаттан саҥа көстүүмү уларыттан, гримнэнэн оонньуохтаах. Сытыы утарсыылаах характердарга, образтарга тутатына киирэ охсуу уустуктардаах. Итини чахчы үрдүк маастарыстыбалаах артист эрэ кыайа-хототолоруон сөп. П.Пестряков үс тус-туһунан жанрга дэгиттэр дьоҕурдааҕын бэлиэтиэҕи баҕарыллар. Кини үчүгэй толорооччу, режиссер быһыытынан бэйэтин толору көрдөрдө.
Хас биирдии үлэһит бэйэтин үлэтин бары өртүнэн ырытан, ыйаан-ыараҥнатан көрүөхтээх. Ону таһынан активнай гражданскай позициялаах буолуохтаах. П.Пестряков саха билиҥҥи эстрадатын биир саамай чаҕылхай представителэ эрэ буолбатах, кини олоххо дьиҥ-чахчы активнай позициялаах. Ону биһиги айар үлэтин таһынан общественнай үлэҕэ кыттыытыттан, тус бэйэтин былааннарыттан, эбэһээтэлистибэни толоруутуттан да көрөбүт. Биэс сылы быһа тэрилтэтин профкомун председателинэн үлэлээн элбэхтик сүүрдэ-көттө, араас көрсүһүүлэргэ сырытта, шефскэй концердары тэрийдэ. Улуу Кыайыы 40 сыла туолуутунан сибээстээн, онно аналлаах 20 концеры, эмиэ итиччэ спектаклы босхо көрдөрөн тэрилтэтигэр 4,1 тыһыынча солкуобайдаах үбү кэмчилээтэ. Эйэ фондатыгар 1,5 тыһыынча солкуобайдаах үбү киллэрдэ. Бэйэтин үрдүк таһаарыылаах үлэтинэн аҥардас ааспыт сыл төрдүс кварталыгар уонча тыһыынча солкуобайдаах ыраас барыһы биэрдэ. Ас-үөл программатын олоххо киллэриигэ быһаччы кыттыыны ыларын бэлиэтээбэт буолуохха эмиэ сатаммат. Уоппускатын кэмигэр совхозтарга от үлэтитэр көмөлөспүтэ хаһыс да сылыгар барда. Онно сылдьан элбэх бэсиэдэни оҥорор, концерт көрдөрөр.
Петр Петрович бэйэтин спектаклын саҕаланыытыгар ылланар ырыаҕа: «Баҕарар буоллахха — оҥоруохха сөп бар-дьоҥҥо кэрэни-үтүөнү, баҕарбат буоллахха — түһүөххэ сөп байҕал дириҥ түгэҕэр», — диэн тыллар бааллар. Ол тэҥэ кини талаанынан, өйүн-сүрэҕин сырдык тыынынан дьонун-сэргэтин үөрдүөн-көтүтүөн, олоххо баар очуру-чочуру утары охсуһан кэрэни үрдүктүк тутуон баҕарар. Ол инниттэн кини бэйэтин харыстаммакка искусство умсулҕаныгар айанныыр, көрөөччүтүн кэрэҕэ, сырдыкка угуйар.

М.НИКОЛАЕВА
«Кыым», 1986 с. кулун тутар 18 күнэ
 
 
 
 
 
 
ДОҔОРУМ ТУҺУНАН БЭРТ КЫЛГАСТЫК

70-с сылларга эмискэ баҕайы саха эстрадата Союз, Россия киэҥ дуолларыгар аатыра-сураҕыра охсубута. Эмиэ ити сылларга Петр Петрович Пестряков аата Сахатын сиригэр эрэ буолбакка, улуу Советскай Союз үрдүнэн дуораһыйбыта. Бүөтүрү, аҥардас артист да быһыытынан, үтүөтүн-өҥөтүн ааттыыр-суоллуур буоллар, биир киһи кыайан сүкпэт сүгэһэрэ буолуоҕа. Онтон ойо тутан дьоһун ситиһиилэрин эрэ санатыым: 1974 сыл - Бүтүн Союзтааҕы эстрада артистарын конкурсун дипломана. Бүтүн Союз! Буолаары буолан, олус уустук дэнэр кэпсэтии жанрыгар. Союз былаһыттан саҥарбыт-иҥэрбит, чулууттан-чулуулар талыллан кэлэн күөн көрсүбүт, күрэс былдьаспыт буолуохтаахтар. Кинилэр ортолоруттан уһулу ойон тахсан, саха артиһа конкурс дипломана буолуута сүҥкэн ситиһии! Аны онно дуоһуйбакка П.Пестряков Бүтүн Россиятааҕы эстрада артистарын конкурсун лауреата буолар. Ол биһигини соһутар да, үөрдэр да ситиһии этэ. Ити курдук кыра киһи мэйиитэ эргийиэх үрдүк чыпчаалын дабайбыт киһи кини — Саха Республикатын үтүөлээх артиһа Петр Пестряков! Саха искусствотын биир чаҕылхай сулуһа буолан, Союһу, атын да улуу дойдулары уһаты-туора сыыйбыт, эппит-тыыммыт, саҥарбыт-иҥэрбит, сахалыы саҥаны иһитиннэрбит эмиэ кини — Петр Пестряков!
Номоҕон дьүһүннээх, хомуна-дьиминэ туттубут,сыыстан-буортан тэйбит курдук бэрт чэбэр, ыраас П.Пестряков сценаҕа тахсаат, көрөөччү өйүн-сүрэҕин тута сүүйэрэ, бэйэтигэр сыһыары тардара. Петр Петрович олоҕор да оннук. Хаһан да мин диэн түөһүн мөтөппөтөх, чыначчы туттубатах, сэмэй, көрсүө, көнө киһи. Хаһан да ким-хайа иннинэ чобуоххайыа, өрүкүйүө, үүнэ-тэһиинэ суох күө-дьаа буолуо суоҕа. Арай күлүө-үөрүө, саҥарыа-иҥэриэ, бэрт истиҥник сэһэни-тэппэни тоҕо тардыа. Аны үлэҕэ-хамнаска олус дьоһуннаах, дуоспуруннаах, дьэ, холкутугар түһэн, наллаан быһаарсар идэлээх. Мин кинини бэрт үчүгэйдик билэр, уһун кэмҥэ алтыһан ааспыт буолан, этэрим оруннаах дии саныыбын.
П.Пестряков артыыһын ааһан саха культурата уонна искусствота сайдыытыгар үгүһү оҥорбут улахан үтүөлээх киһи диэн тоһоҕолоон бэлиэтиибин. Үрдүк сололоннуҥ, чыыннанныҥ-хааннанныҥ да үлэҕэ түмүк, ситиһии бэйэтинэн кэлбэт. Бэйэҥ эйгэҕэр күннээҕинэн эрэ муҥурдаммакка, инникини өтө көрөн кэскиллээхтик быһаардаххына, дьаһаннаххына үлэҥ түмүктээх буолар, норуотуҥ өйүгэр-санаатыгар эн тускунан үтүө өйдөбүл үйэлэргэ хаалар. Ити өттүнэн сыана быһар буоллахха, мин доҕорум Петр Пестряков кэнэҕэс да аатын ааттатар бэлиэ үлэтэ-хамнаһа элбэх. Мин кинини тоҥуу хаары оймоон бастакы ыллык суолу тэлбит киһинэн билинэбин. Артист быһыытынан Союз, Россия үрдэллэрин ылан эдэрдэргэ бастыҥ холобуру көрдөрбүтэ. Аны салайааччы быһыытынан үлэтин ылан көрүөҕүҥ. Күн бүгүн аҥардас Дьокуускай куоракка элбэх айар күүс үлэлиир. Оттон бу балары, билигин хайы-үйэ сиппит-хоппут, дьон-сэргэ билиниитин ылбыт, бэл, аан дойдуга тахсар таһымнаммыт коллективтары тэрийбит, атахтарыгар туруорбут, айар аартыктарын араҥаччылаабыт киһинэн Саха Государственнай филармониятын бастакы директора Петр Петрович Пестряков буолар.
Кэлин филармония уус-уран салайааччытынан олорон дьоҕурдаах уолаттары, кыргыттары сүүмэрдээн, Ленинград куоракка үөрэттэрэ ыытан үҥкүү ансамблын тэрийэр. Оҕолор үөрэнэн бүтэн кэлбиттэрин кэннэ ансамблга директордыыр. 1981 сыллаахха Москваҕа Үлэ Кыһыл знамята орденнаах эстраднай-цирковой училищеҕа эдэрр оҕолору сүүмэрдээн үөрэххэ ыытар. Училищены бүтэрбит оҕолор билигин да ылбыт идэлэринэн үлэлии сылдьаллар. 1996 сыллаахха «Наара Суохтар» миниатюра театрыгар уус-уран салайааччынан үлэлиир. Бүгүн эдэр театр үлэтин-хамнаһын бэйэҕит көрө-билэ сылдьаҕыт.
Дьэ, соҕотох киһи дьарамай санныгар сөҕүмэр үлэ, түбүк буолбатах дуо? Баараҕай тэрийэр дьоҕуру, күүһү-уоҕу, тылын ылыннарар, саҕалаабыт үлэтин-хамнаһын тиһэҕэр тиэрдэн, атаҕар туруорар кытаанах дьулууру иҥэринэ сылдьар киһи - Петр Пестряков. Ол саҕана дьиэ-уот суоҕа, инниҥ ыйдаҥаран да көстүбэтэ. Ону ол диэбэккэ тоҕо солоон, кэскили санаан баран испитэ үтүө түмүктээх буолла. Үҥкүү ансамбла омук дойдуларыгар Саха сирин, саха норуотун культуратын, майгытын-сигилитин, үтүө ыра санаатын көрдөрөр театр буола үүннэ. Саха циркэтэ Дьокуускайга соҕотоҕун ала-чуо дьэндэйэн турар анал дьиэлээх-уоттаах, ураты айар искусстволаах, эдэр, кэскиллээх уораҕай буолла. «Наара Суохтар» кер-күлүү уонна сатира Государственнай театра буолан, туһунан буруо таһаардылар.
Билигин төһө да сынньалаҥҥа олордор, Петр Петрович дьаҥ-дьаһах кырыатын тоҕо илгистэн, үлэни-хамнаһы үүннүүр-тэһиинниир, эдэрдэри кытта сүбэ-соргу үллэстэ олорор. Күн-дьыл ааһыа, олох бэйэтин сокуонунан үүнүө-сайдыа, өрө дабайыы күүһүрүө, оттон бастакы суол тэлээччи, Саха Республикатын үтүөлээх артыыһа, Уус-Алдан улууһун бочуоттаах гражданина П.П. Пестряков аата ааттанан, оҥорбут үлэтэ-хамнаһа сүтүө-оһуо суоҕа диэн эрэнэбин. Ахсынньы аам-даам тымныыта өрөгөйдөөн турар кэмигэр Петр Петрович халыҥ аймах дьонун, үгүс доҕотторун ортотугар алта уон сааһын бэлиэтиэҕэ. Ити дьоһун кунү көрсө чугас дьоно үтүөлээх артист айар үлэтин-хамнаһын туһунан үгүс сылларга араас хаһыаттарга, сурунаалларга бэчээттэммит ыстатыйалары хомуйан кинигэ гынан таһаарарга бэлэмнээбиттэрин ис сүрэхпиттэн биһирээтим, долгуйдум. Бу дьоҕус кинигэ П.П.Пестряков талааныгар сүгүрүйээччилэргэ үтүө бэлэх буоларыгар саарбахтаабаппын.
Доруобай, чэгиэн-чэбдик буол, доҕорум Петр Петрович, дьонуҥ-сэргэҥ да барҕа баҕата эмиэ оннук.

Николай МАКСИМОВ,
"Саха" национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр компания
радиоҕа дирекциятын литературнай биэриилэргэ редактора
Дьокуускай куорат
2004 сыл ахсынньы 8 күнэ

Нөрүөн-нөргүй буоллун биһиги саайтпыт ыалдьытыгар! Билигин эн ыалдьыт курдук киирдин. Бэлиэтэнэн киирдэххинэ бу сиртэн элбэҕи бэйэҕэр туһаныаххын сөп.
Майгынныыр сонуннар:

« Төттөрү
Ырытыылар (0)
 

Ырытыыга кыттабын




 

Сайт зарегистрирован в Федеральном Агентстве
по информационным технологиям
Свидетельство №11945 от 6 мая 2008 года

Автор проекта - Синильга
сайт открыт 17 августа 2007 © Ырыа кырдала
Условия использования материалов, размещенных
на сайте «Ырыа кырдала»

Доступ к сайту бесплатен для пользователей
Экспресс-Сеть, Гелиос-ТВ, ЯГУ, Наука, Оптилинк, Сахаспринт и по льготному пиринговому тарифу
для сетей ADSL и "Столица" (7 коп./1 мб).