.RU
Карта сайта

INHOUD DEEL II - Ix de Beeldenstorm (augustus 1566) Inleiding

INHOUD DEEL II




  1. SCHETS VAN DE GODSDIENSTIGE OMWENTELING IN MIDDELBURG

  2. VLISSINGEN SCHUDT HET ROOMSE JUK AF

  3. DE PRINS VAN ORANJE IN EEN VERBOND

  4. HET BELEG EN ONTZET VAN MIDDELBURG

  5. Citaat uit "De wonderen des Allerhoogsten" door Abraham van de Velde.

  6. Herstel van de Gereformeerde Gemeente onder het Kruis te Middelburg

  7. Uit de acta van de PROVINCIALE DORDTSCHE SYNODE VAN 1574

  8. GASPAR VAN DER HEYDEN, de voornaamste dienaar te Middelburg

  9. Doopsgezinden te Middelburg

  10. Vertrek van Gaspar van der Heyden en de Nationale Synode 1581


1. SCHETS VAN DE GODSDIENSTIGE OMWENTELING IN MIDDELBURG



Zeeland en de Zeeuwen horen bij elkaar, is een bekend gezegde. Maar die twee namen hebben niets met elkaar te maken. Zeeland wordt zo genoemd vanwege de zeearmen die het land doorkruisen. De Schelde stroomde vanouds uit Vlaanderen vanuit het zuiden, lang Bergen op Zoom en dan in een smalle stroom tussen Schouwen en Beveland naar de zee. De Bevelanden en Walcheren werden genoemd het land Bewesten de Schelde, Schouwen, Tholen, Philipsland en Sommelsdijk lag Beoosten de Schelde.

Zeeuwen komt van het oude woord

Sueeuven of Sueewen.

De Sueven waren waarschijnlijk een stam in Portugal die met de Volksverhuizing zich vestigden in de eilandengroep De Bevelanden, Walcheren, Tholen en Schouwen-Duiveland. Seeuwen of Zeeuwen zijn dus een uitheemse stam. Donker getint, zoals ruim 60% van de Zeeuwen inderdaad zijn.

Middelburg, is wel eens de 'residentiestad' van Zeeland genoemd. Hoe komt ze aan haar naam? Vroeger had het eiland Walcheren een kuststrook aan de oostkant vanaf Vlissingen naar Veere. Daartussen lag: Zeeburg, (Rammekens) Oost- en West-Souburg, Middelburg, Arnemuiden en Sandenburg. Wellicht heeft Middelburg haar naam te danken aan de centrale ligging tussen het zuid- en noordpunt van de kuststrook.

Middelburg, de steden en het platteland van Walcheren hadden evenals de rest van Zeeland een heel Godsdienstige bevolking in de tijd die aan de Reformatie voorafging. De bevolking was overwegend Rooms Katholiek. De kerk bestuurde in feite het politiek en het maatschappelijk leven.

Het centrum van het kerkelijk leven in Middelburg was de beroemde Abdij, met de Abdijtoren, de Lange Jan aan de spits. Deze dateert al van het jaar 1106. Haar stichting wordt toegekend aan Godebald de 24ste bisschop van Utrecht, ca. 1106. Er zijn 35 abten in Middelburg geweest. De eerste was Albald. De laatste was Nicolaus de Castro door Paus Pius IV tot eerste bisschop verheven in 1574.

In de tijd dat de Roomse kerk overheerste waren er tal van geestelijke gestichten in de stad.

  1. De Duitse orde had een gebouw naast de St. Pieterskerk

  2. De Tempeliers hadden een kerk in de St. Jansstraat en een klooster tegenover de Abdij.

  3. De heremieten van St. Augustusorde hadden een klooster in de buurt van de Abdij.

  4. De Bogaarden orde had een klooster in de Bogaaardstraat.

  5. Het klooster van de Zwarte Zusteren bachten Steenen had een klooster, het St Aagtenhuis genoemd in de buurt van het Bagijnhof.

  6. Het convent de Cellebroers zetelden in het Simpelhuis.

De stad beschikte over 6 kerken.

  1. De oude kerk, of Noord-Monsterkerk, of St. Pieterkerk; gebouwd ca. 1310-1313. Deze werd tot kathedraal verheven bij het invoeren van nieuwe bisschoppen.

  2. De nieuwe kerk, of Abdijkerk; St. Nicolaaskerk.

  3. De koorkerk; deze behoorde eerst bij de Abdijkerk, maar werd in 1597 voor aparte Hervormde diensten gebruikt.

  4. De Oostkerk dateert van 1666; deze werd dus ná de Hervorming gebouwd.

  5. De Gasthuiskerk.

  6. He Vismarktkerkje.

Na de Reformatie bezat de stad ook de volgende kerken:

  1. De Franse kerk in de St. Pietersstraat.

  2. De Engelse kerk, voorheen de kapel van de Cellebroers.

  3. De Lutherse kerk, thans op het Molenwater.

  4. De mennonieten, of doopsgezinde kerk; eertijds op de Hoogstraat tegen de Stadsschuur; thans gebouw van Het leger des Heils.

  5. De Roomse kerk bij de Vlissingse Poort

  6. De Joodse synagoge in de Herenstraat

De 'Nieuwe Leer van Maarten Luther' verspreidde zich kort na 1517 ook in Zeeland. Het duurde echter 50 jaar voordat de Reformatie doorbrak.

Een van de eerste predikers in Middelburg was Gelein Jansz. de Hoorne, die zich, om
de huisgemeente niet lastig te vallen met schoenmaken onderhield. Hij was een geleerd man, die al in het jaar 1559 als Predikant de gemeente heeft bediend.

In 't midden van de Maand Augustus 1566, vond de Beeldenstorm plaats. Op de 24e Augustus, hadden de Hervormden aan de Overheid een Kerk verzocht om daarin binnen de stad te mogen preken.

Ook werden kort daarna de openbare Omgangen langs de straten, niettegenstaande de Bevelen van de Landvoogdes en in weerwil van de Bisschop, opgeschort en deze alleen binnen de Kerken, volgens befluit van de Regering gedaan.

Ook stelde de Regering het afkondigen van Plakkaten tegen de Hervormden en hun Leraars, uit, vanwege meerdere beroerten, op de 17e November.

De voorspoed van de Hervormden in Middelburg heeft niet lang geduurd. Door de komst van de Hertog van Alva in de Nederlanden. Veel Hervormden en hun leraar namen de vlucht naar Engeland of andere landen. De Roomse Godsdienst werd in eer hersteld en de overgebleven beeldenstormers werden berecht, opgehangen of verbannen.

Deze droevige toestand duurde tot 1572.

Nadat Vlissingen zich in 1572 voor de Prins van Oranje verklaard had, en die daardoor een vaste voet in Zeeland gekregen had, besloot hij Middelburg en Arnemuiden met geweld aan te vallen. Terwijl de Ingezetenen het land met water en doorbreken van dijken, en de toevoer van be­mande schepen in onbruik werden gemaakt, waardoor de vijand de af- en toevoer afgesneden werd.

Als dit een tijd geduurd had, en de armoede begon te nijpen, werden van Antwerpen twintig grote Koopvaardijschepen met allerhande nooddruft voorzien, en met Duitse, Waalse en Spaanse soldaten, bemand tot onderstand van de benauwde stad gezonden. Deze geraakten wel daarbinnen; maar 't viel hun moeilijk om er weer uit te komen. Veertien schepen gelukte het, maar de an­dere zes vielen de Zeeuwen in handen. De Spanjaarden werden misleid door banken en schorren. Ze werden door de Geuzen van alle kanten heftig aangevallen en na een zeer dappere wederstand, veroverd, en met de gevangen matrozen, aan handen en voeten gebonden en overboord gesmeten.

De Prins hield het afsnijden van aan- en afvoertroepen vol. De Heer van Beauvois, op bevel van de Landvoogd Don Louis de Requesens, kwam met tachtig gro­te en kleine zeilen, via Arnemui­den om Middelburg van voedsel te voorzien. Maar Karel en Lodewyk van Boyzot, stoten hem niet alleen uit de weg maar veroverden het fort Ram­mekens op de 5e Augustus 1573. Beauvois, ziende Arnemuiden niet te kunnen aandoen, voer langs Westkapelle en zeilde vandaar de Roompot in tot Vrou­wenpolder, daar de Zeeuwen niet op ver­dacht waren. Hij landde aan met enige ondiepe schepen en liet de leeftocht met wagens naar Middelburg voeren. De stad werd bovendien versterkt door de komst van Mondragon, die daar voor bleef met vijftien Vendelen Walen.

Het ontzet scheen hopeloos; de Stad kwam in de uiterste benauwdheid en hongersnood. Zodat op één dag meer dan twintig soldaten door de honger stierven, terwijl de overblijvenden bij moutkoeken, lijnzaad­brood en ander nog minder voedsel ternauwernood het leven behielden.

Volgens een schrijven van de Spanjaarden zelf, was de honger zo groot, dat van de laatste Kerstdag in 't jaar 1573 tot de overgave van de stad, in geen twee volle maanden, in Middelburg gestorven waren 1566 personen, de reeds tevoren overledenen daar niet onder gerekend. Ter gedachtenis aan deze ellende wordt nog op enige gou­den munten in de belegerde stad in het jaar 1573 geslagen, dit oude rijmpje bewaard:

Doen ic was ghesleghen

Was Middelburc beleghen,

Zo dat het volc at van hongers weghen

Peerden, honden, huyen deur noot,

Catten, ratten ende Lisaenwafelen voor broot.

Don Louis stuurde in begin 1574 nogmaals een geweldige vloot, vanuit Antwerpen met zeer veel volk en nam voor met alle geweld op twee of drie plaatsen door te breken en de stad te ontzetten, of ten minste met voedsel te voorzien. Maar Sancio d' Avila, die het Opperbewind had en Juliaan de Romero, na een dapper gevecht tegen de Zeeuwen, onder de Admimiraal Boyzot, kreeg de nederlaag.

Mondragon trachtte evenwel het beleg nog langer slepende te houden en hield het vol, ook nog drie weken na het verlies en de aftocht van de vloot. Eindelijk dwong hem echter de dood, de overgave van de twee steden aan de Prins van Oranje aan te bieden; mits dat men hem met de soldaten en bepakking, wapenen en vliegende Vaandelen liet uittrekken en met de Bur­gers die het begeren zouden, onbescha­digd aan de Vlaamse wal te zetten.

Dit sloeg de Prins in 't eerst af, begerende hem niet anders dan op de Haarlemse Voorwaarden van Genade en Ongenade te ontvangen. Maar ziende de standvastigheid van Mondragon, die dreigde de Stad veel eer op twintig plaatsen in brand te steken en daarna in een uitval zich vechtende in stukken te laten houwen, en overleggende, wat er komen kon van zo een deel oude Krijgslieden vertwijfeld te maken werd het Verdrag, op de 18e Februari 1574 getroffen, waardoor Middelburg en Arnemuiden, zonder dat de Vestingwerken mochten geslecht worden, met al het geschut, krijgsbehoeften, goederen en koopmanschappen, aan de Prins moest overgeleverd werden.

Mondragon met het Voetvolk van zijn Regiment die de Prins niet zouden willen dienen, mochten met Wapenen en bepakking uit Walcheren vertrekken, maar Mondragon moest op zijn trouw beloven, weer in handen van de Prins te zullen komen als hij binnen de tijd van twee Maanden niet uit de gevan­genis deed verlossen en veilig in Holland of Zeeland komen

Filips van Marnix, Heer van St. Aldegonde

en nog vier an­deren. Welke verlossing ook eindelijk, na verloop van zeven maanden, op de eerste Oktober 1574 gevolgd is

Van de stad had de Prins ter vrijkoping geëist driemaal honderd duizend gulden, en aan zijn bescheidenheid behouden. Maar op de 24e Februari kwam de Prins zelf in de Stad gekomen was, en op veel zaken orde gesteld had, heeft hij, in plaats van de eerst geëiste som, de stad niet meer dan honderd duizend gulden opgelegd.

Deze tweejarige belegering heeft de Koning van Spanje behalve de mensenlevens nog aan geld gekost zeven miljoen gulden, zonder daaronder te rekenen de soldij van de soldaten, de schepen of 't geschut; maar alleen de toeruiting van schepen en de wedde van het scheepsvolk.

Zodra de stad ontzet was, wisselde de wacht: de Roomsen kwamen aan de kant en de Hervormden namen in de politiek en het kerkelijk leven de macht in handen.

De eerste predikant na het herstel was Geleijn de Hoorne, de oude trouwe voorganger, die vanuit zijn ballingschap terugkeerde in 1574. Hij stierf juli 1575

De tweede predikant was de beroemde Caspar van der Heijden, vanaf 1575. Hij vertrok naar Antwerpen in oktober 1579.

De derde Predikantsplaats werd bezet door Joh. Boreel, van Grijpskerke, 5-4-1576, die echter in december van het jaar al overleed.

Op 16-12-1576 deed Joh. Seu intrede. Hij overleed 1613.

Michaël Paneel kwam van Norwich in Engeland op 3-11-1577. Hij overleed 1604.

De Staten van Zeeland en Holland hebben in het jaar 1576 besloten de Evangelische Gereformeerde Godsdienst, waaronder men ook de Lutherse verstond, te handhaven.

Omtrent de Leer hebben die van Zeeland in 1650 op de Algemene Vergadering in den Haag verklaard, de Gereformeerde Godsdienst, zoals dezelve in de Synode van Dordrecht vastgesteld was, te zullen beschermen. Ten aanzien van het Kerkelijk bestuur wilde men zich richten naar de beschikkingen van de Synode te Middelburg, anno 1581.

(Overgenomen uit: Nederland in vroeger tijd)

2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.