.RU
Карта сайта

Канспекты творчых урокаў І прадметных тыдняў - старонка 11

Раздзел ІY.

Метадычныя рэкамендацыі па правядзенню

творчых урокаў.


Паважаныя калегі!



Перад Вамі метадычныя распрацоўкі планаў-канспектаў правядзення творчых урокаў, у якіх спалучаюцца разнастайныя і неардынарныя прыёмы дзейнасці на ўроках. У прапануемых матэрыялах акцэнт зроблены на дзейнасць настаўніка і плануемыя вынікі работы. Таксама прадстаўлены інфармацыя і даведачны матэрыял, некалькі варыянтаў правядзення ўрокаў

. ”Разнастайнасць, даступнасць, практычнасць!”

– відаць так можна сфармуліраваць сутнасць такіх урокаў.

На магчымасць прымянення асноўных прынцыпаў стварэння творчых урокаў на практыцы ўплываюць як ўзроставыя асаблівасці вучняў, так і ўзровень іх падрыхтаванасці, профіль навучання, спецыфіка адукацыйнай установы і іншае. Таму, каб не звужаць магчымасць ужывання метадычных распрацовак нейкім цэнзам, мы прапануем настаўніку самому выбіраць іх, улічваючы ўсе ўзгаданыя фактары.

Аўтарам пры выкарыстанні педагагічных тэхналогій перавага аддаецца гульнемадэліраванню і праектнай дзейнасці, якія лічацца вельмі перспектыўнымі пры дасягненні комплекса вучэбных, выхаваўчых і развіваючых мэт сучаснага ўрока гісторыі.

Планы-канспекты сістэматызаваны ў адпаведнасці з тэмамі вучэбнай праграмы. У табліцы зместа гэтага раздзела дапаможніка прыводзяцца тэмы вучэбнай праграмы і формы правядзення творчых урокаў.

Змест І

Y

раздзела.



Раздзел, тэма вучэбнай праграмы



Формы правядзення творчых урокаў.



Раздзел І. Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі.



Музей першабытнасці:

стварэнне завочных экспазіцый і правядзенне экскурсій вучнямі

(урок абагульнення)

Раздзел ІІ. Беларускія землі

ў канцы

V

– першай паловеХІІІ ст.

. Дзяржаваутваральныя працэсы на тэрыторыі Беларусі ў ІХ сярэдзіне ХІІІ ст.

Хрысціянізацыя беларускіх зямель.

Гістарычны дэтэктыў

:

мадэліраванне судовага разбіральніцтва па справе гістарычнага дзеяча Святаполка Акаяннага

(урок замацавання і сістэматызацыі новых ведаў ).

Раздзел ІІІ. Беларусь у другой палове ХІІІ – сярэдзіне ХІV ст.



Становішча беларускіх зямель у складзе ВКЛ у XIY-XY ст.

Навіны сярэднявечча:

спаборніцтва каманд вучняў ў стварэнні “праграм навін” ўнутранай і знешняй палітыкі Вялікага княства Літоўскага ў XIY-XY ст. (урок замацавання і сістэматызацыі новых ведаў).

Раздзел ІV. Беларускія землі ў сярэдзіне ХVI-ХVIII ст.



Рэфармацыйны рух у ВКЛ.

Эпоха Асветніцтва і яе ўплыў на развіццё культуры Беларусі.

Наш край ў сярэдзіне ХVI-ХVIII ст

Дыспут аб веры:

гістарычная рэканструкцыя дыспута па пытаннях рэлігіі. (урок замацавання і сістэматызацыі новых ведаў ).

Інтэлектульны марафон:

Ад Адраджэння да Асветніцтва. (урок замацавання і сістэматызацыі новых ведаў ).

Круглы стол

: Сістэмны крызіс Рэчы Паспалітай.

(урок абагульнення)





Раздзел І. Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі.



Музей першабытнасці.



Урок:

паказ творчых праектаў экскурсаводаў (праверка дамашняга задання).

Мэты ўрока:



Вучэбная:

паўтарэнне ўсяго матэрыяла, яго абагульненне і сістэматызацыя ведаў вучняў па тэме

“Гаспадарка, грамадскі лад першабытных людзей”

, канкрэтызацыя агульных уяўленняў і ведаў, прымяненне ведаў у новай, нетыповай сітуацыі.

Выхаваўчая

: стымуляванне здольнасцей сацыяльнай інтэграцыі і культуры дыскусіі, павышэнне веры ў свае магчымасці.

Развіваючая:

стымуляванне пашырэння кола інтарэсаў, развіцце крэатыўных якасцей асобы.

Тэхналогіі:

праектная, гульнемадэлірванне.

Падрыхтоўка да ўрока:

па сутнасці, урок уяўляе сабой смотр групавых праектаў вучняў па тэме першабытнага грамадства. Таму вельмі важна правільна яго спланаваць і падрыхтаваць. Асноўная ідэя ўрока:

далучэнне вучняў да музейнай справы.



Этапы

:

  1. Абвяшчэнне назваў праектаў – музейных экспазіцый па наступным раздзелам “Прыродна-кліматычныя ўмовы жыцця першабытных людзей на тэрыторыі Беларусі”, “Эвалюцыя прылад працы і зброі старажытных людзей”, “Грамадскі лад першабытнасці”, “Духоўная культура першабытных людзей”.

  2. Фарміраванне рабочых груп па колькасці праектаў. Выбар членамі групы кіраўніка праекта.

  3. Азнакамленне з памяткай працы па праекту, падзел працы ў групе.

  4. Збор інфармацыі, яе сістэматызацыя. Фарміраванне экспазіцыі.

  5. Афармленне экспазіцыі. Стварэнне суправаджэння (словы экскурсавода).

  6. Прэзентацыя свайго праекта – правядзенне экскурсіі.

  7. Падвядзенне вынікаў.

Схема працы па групавому праекту “Экскурсія па музеи першабытнасці”.:

Этап

Дзейнасць

Вынік

Адказны

- арганізацыйны

- фармулёўка асноўнай ідэі кампазіцыі;

- падзел працы ў групе;

- ідэя кампазіцыі;

- кожны член групы атрымаў

сваё заданне;



- падрыхтоўчы

- пошук інфармацыі і яе апрацоўка;

- адбор “артэфактаў” для кампазіцыі;

- напісанне тэкста суправаджэння экспазіцыі;

- сфарміраваны асноўныя блокі – раздзелы кампазіцыі (артэфакты – малюнкі, слайды, фота ці інш.);

- падрыхтаваны тэкст суправаджэння (сістэматызацыя па экспазіцыі у цэлым);

- падрыхтаваны экскурсаводы;



- карэкцыйны

- кансультацыі з настаўнікам па ўсёй экспазіцыі;

- выпраўленне памылак;

- падрыхтаваны канчатковы варыянт экспазіцыі;



- прэзентацыя;

- правядзенне экскурсіі па экспазіцыі музея;

- аформленыя матэрыялы экспазіцыі (мультымедыйная презентацыя з тэкстам экскурсаовда ці набор малюнкаў з тэкстам суправаджэння ці інш.)



- выніковы

- абмеркаванне і ацэньванне праектаў вучнямі і настаўнікам;

- адзнакі за працу па праекце (індывідуальныя).




Тлумачэнне для настаўніка:



Каб арганізаваць плённую працу вучняў па праектах настаўніку неабходна задаць пэўны накірунак, падказаць дзе шукаць інфармацыю, даць парады па логіцы выбудоўвання музейнай экспазіцыі. Што такое музей? Гэта не проста сховішча каштоўных артэфактаў - рэчавых і пісьмовых гістарычных помнікаў, але гэта іх сістэматызаваная падача, аб’яднаная пэўнай ідэяй. Музей першабытнасці – гэта музей толькі рэчавых помнікаў, ніякіх пісьмовых крыніц па гэтаму перыяду быць не можа. Але ідэя, якая будзе яднаць іх у адзінае цэлае павінна быць абавязкова, негледзячы на тэматыку экспазіцыі. У нашым выпадку іх чатыры:

Тэма экспазіцыі

Асноўныя ідэі

Артэфакты

1. “Прыродна-кліматычныя ўмовы засялення і жыцця першабытных людзей на тэрыторыі Беларусі”,

1. Сфарміраваць уяўленне аб зменах клімата, расліннага і жывёльнага света як .

прыродных фактарах антрапасоцыягенеза

(ад 40-35 тыс. гадоў таму да сучаснага стана)

2. Прасачыць змены засялення тэрыторыі Беларусі

даіндаеўрапейскі-балцкі-славянскі перыяды



  1. след ледавіка (камні, валуны, азёры)

2. назвы гідронімаў

“Эвалюцыя прылад працы і зброі старажытных людзей”,

Прадставіць змены прылад працы па схеме

прысвойваючая- вытворчая гаспадарка,

адлюстраваныя ў перыядах:

каменны-бронзавы-жалезны



(прадставіць асноўныя археалагічныя культуры па кожнаму з перыядаў)

“Грамадскі лад першабытнасці”,

Прадставіць змены ў грамадскім ладзе па схеме:

статак → родавая абшчына (матрыярхат → патрыярхат) → суседска-родавая абшчына



Прасачыць ролю

неалітычнай рэвалюцыі ў

развіцці першабытнага грамадства

“Духоўная культура першабытных людзей”.

Сфарміраваць уяўленне аб першабытных вераваннях:

фетышызм-татэмізм-анімізм-магія



Прасачыць




Вучні, працуючы з матэрыялам, павінны будуць адабраць з мноства артэфактаў самыя прэзентабельныя, найбольш яскрава ўвасабляючыя тыя думкі, якія яны абараняюць. Артэфакты – гэта могуць быць фота, малюнкі, слайды. Лепш за ўсё рабіць такія экскурсіі з дапамогай мультымедыйных сродкаў, але можна справіцца і без іх, і нават намаляваць даволі сімвалічна рэчы экспазіцыі на дошцы.

Праца над зместам тэкста суправаджэння дазволіць вучням прывесці свае веды ў сістэму, упарадкаваць іх па пэўнаму прынцыпу, удасканаліць свае ўменні фармулёўкі вывадаў. Цалкам магчыма, што складаць тэкст будуць адны вучні, а “працаваць” экскурсаводамі – іншыя. Цікава будзе сачыць, як члены групы будуць выбіраць тых людзей, якія будуць “падаваць іх тавар” – экспазіцыю. Вялікім поспехам будзе, калі вашы навучэнцы вырашаць самастойна наведаць які-небудзь музей, каб пераняць вопыт. Можна таксама пры падрыхтоўцы экскурсавода параіць ўжываць розныя прыёмы трымання ўвагі экскурсантаў. Напрыклад, наступныя фразы: “Звярніце ўвагу, перад вамі жамчужына нашай калекцыі...”, ці “А гэта знаходка была зроблена пры выпадковых ўмовах”, “Выпадак, звязаны з гэтым артэфактам, незвычайны”, “Таямніца гэтага экспаната яшчэ не раскрытая” і г.д.

Урок-экскурсія будзе адбывацца па наступнаму плану: усе вучні ў складзе сваіх груп пабываюць на трох экскурсіях і правядуць адну сваю, таму трэба разлічыць час, не больш дзесяці хвілін па паказ экспазіцыі. Такім чынам, адбудзецца паўтарэнне ўсяго матэрыяла, яго абагульненне і сістэматызацыя і ўсе атрымаюць адзнакі.

Ацэньваць групавыя праекты можна па наступнай шкале (ад 0 да 10 б.):



Змест

(падбор экспазіцыі, адпаведнасць тэме)

Сістэма

(звязанасць частак са зместам цэлага)

Арыгінальнасць

(уласны твар, асаблівасці)

Прэзентацыя

(падача матэрыяла, прыёмы, афармленне)

Вынік

1 група











2 група











3 група











4 група











Трэба ацаніць уклад кожнага вучня. Гэта трэба зрабіць членам групы, якія на асобным аркушы паперы павінны выставіць адзнакі кожнаму ўдзельніку праекта і сабе таксама. Гэтыя матэрыялы збірае настаўнік і карыстаецца імі пры выстаўленні адзнак.

Схемай падрыхтоўкі і правядзення ўрока-экскурсіі па музею можна карыстацца, вывучаючы любую тэму па гісторыі.

Літаратура для ўрока “Музей першабытнасці”:

  1. Исаенко В.Ф. Археологическая карта Белоруссии. Вып. 1. Памятники каменного века. Мн.. 1968

  2. Калечиц Е.Г. Первоначальное заселение территории Белоруссии. Мн.. 1984.

  3. Першабытная эпоха. Гісторыя Беларусі ў 6 тамах. Том першы.Старажытная Беларусь. Мінск, 2000

  4. Рыбаков Б.А. Язычество древних славян. М., 1981

  5. Седов В. Восточные славяне в YI-YII вв. М.. 1982

  6. Штыхаў Г.В. Крывічы. Мн.. 1992

  7. Штыхаў Г.В. Ажываюць сівыя стагоддзі. Мн., 1974

  8. Ілюстраваная храналогія гісторыі Беларусі. Мн.. 1995,сс. 7-18

  9. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.1. Артыкулы: Археалагічная культура, Археалогія. Мн., 1993

Раздзел ІІ. Беларускія землі

ў канцы

V

– першай паловеХІІІ ст.



Дзяржаваутваральныя працэсы на тэрыторыі Беларусі ў ІХ сярэдзіне ХІІІ ст. Хрысціянізацыя беларускіх зямель.

Гульня “Гістарычны дэтэктыў. Справа Святаполка Акаяннага”.



Тлумачэнне для настаўніка.



На ўроках гісторыі праводзяцца практычныя заняткі. А што яны сабой уяўляюць? Гэта, ў першую чаргу, праца з дакументамі і іншымі матэрыяламі, набліжаная да рэальных умоў працы гісторыка ў архіве, на археалагічным раскопе, у краязнаўчай экспедыцыі, у музеі і г.д. На ўроку часцей за ўсё гэта праца з практыкумамі па гісторыі Беларусі, у якіх змешчаныя фрагменты з дакументаў для аналіза. Як жа арганізаваць такі занятак, каб ён быў цікавы для вучня, бо проста праца з дакументамі не захапляе навучэнцаў, многія ледзь не пазяхаюць і проста чакаюць канца нуднага ўрока. Адказ такі – трэба арганізаваць правядзенне ўрока ў форме гульні.

Пачнём наш гістарычны дэтэктыў.Справа у тым, што нам трэба будзе змадэліраваць на ўроку пасяджэнне суда, на якім будзе разглядацца “справа” нейкага гістарычнага дзеяча. Тут галоўная праблема для настаўніка так падабраць гэтыя гістарычныя персаналіі, абставіны жыцця якіх добра ілюстравалі б эпоху ў неабходным па праграме тэматычным разрэзе: палітыка, эканоміка, рэлігія ці інш. Лепш за ўсё праводзіць “урок-суд”, калі патрабуецца замацаванне вывучаемага матэрыялу, напрыклад, на семінарскім занятку. Сутнасць занятка ў тым, што неабходна будзе правесці судовае разбіральніцтва па справе гістарычнага дзеяча па ўсім правілам юрыспрудэнцыі: павінен быць прадстаўлены бок абвінавачвання і бок абароны, таксама сведкі і, абавязкова, суддзя і прысяжныя. Урок будзе насіць характар адкрытага спаборніцтва паміж бокам абвінавачвання і бокам абароны, а канчатковае рашэнне будзе за прысяжнымі, якія вынесуць свой вердыкт. Такім чынам, вучні на ўроку павінны будуць з дапамогай памяткі ўсведамляць пэўныя правілы правядзення судовага пасяджэння і свае ролі пры гэтым, а таксама ўдасканальваць свае ўменні і навыкі крытычнага мыслення, аналізаваць і рабіць высновы па прапануемым гістарычным матэрыялам, а таксама лагічна выстройваць тэкст, аргументаваць свой пункт гледжання, дыскутаваць. Такія урокі звычайна праходзяць “на адным дыханні” і маюць вельмі вялікую навучальную карысць. У якасці прыклада прыводзіцца ўрок “Справа Святаполка Акаяннага”. Чаму менавіта справа Святаполка Акаяннага? І якое дачыненне яна мае да працэсаў дзяржаваўтварэння на тэрыторыі Беларусі?

Па-першае

, гэты ўрок мае вельмі добрае праблемнае поле – гэта палітычныя працэсы ў сувязі з хрысціянізацыяй Русі, якая абвастрыла супярэчнасці паміж насельніцтвам зямель і цэнтрам, паміж старэйшымі і малодшымі сынамі князя Уладзіміра.

Па-другое

, вызначаецца месца Турава сярод земляў Кіеўскай Русі – гэта быў горад, у якім княжыў будучы князь кіеўскі. Таму сувязі Турава з Кіевам адрозньваюць яго становішча ад Полацка, які заўсёды быў цэнтрам змаганняў за самастойнасць кіравання. Распрацоўка дадзенай праблемы дазволіць праясніць працэсы барацьбы за ўладу, яе вынікі і наступствы.

Па-трэцяе

, каларытныя персаналіі - Святаполк па прозвішчу Акаянны, Яраслаў Мудры, Уладзімір Чырвонае Сонейка і інш. Як і чаму адзін - Мудры, а другі - Акаянны? Гэта пастаноўка пытання заставіць вучняў крытычна глядзець на гістарычны матэрыял, навучыць імкнуцца да вывучэння мноства крыніц і г.д.

Па-чацвёртае

, па вывучаемаму перыяду гісторыі ёсць вялікая колькасць даступных адаптыраваных крыніц, з якімі можна плённа працаваць.

Па-пятае,

змест матэрыялу добра ўкладваецца ў паняцце “гістарычны дэтэктыў”, што выклікае дадатковы вучнёўскі інтарэс.

Гульня “Незалежнае расследванне”.Справа Святаполка Акаяннага.



Умовы гульні і абсталяванне:

школьны пакой стылізаваны пад залу судовых пасяджэнняў: ёсць асобнае месца для суддзі, сакратара, насупраць адзін аднаго размяшчаюцца абвінавачаны з адвакатам і пракурор з пацярпеўшым. За асобным сталом засядаюць прысяжныя. Сведкі да запрашэння ў пакой судовага пасяджэння знаходзяцца ў калідоры.

Падрыхтоўка да гульні

:

Настаўніку неабходна азнаёміцца са зместам кнігі Г.М. Філіста «История “преступлений” Святополка Окаянного” і іншымі творамі са спісу рэкамендаванай літаратуры. Настаўнік рыхтуе пакеты матэрыялаў для ўдзельнікаў працэса і за тыдзень да ўрока раздае іх пасля размеркавання роляў. Тлумачыць абавязкі ўдзельнікаў працэса.

Выбар па жрэбію ці назначэнне настаўнікам: суддзі, групы абвінавачвання (пракурор і памочнік), групы абароны (адвакат і памочнік), прысяжных (астатнія вучні класа ), а таксама Святаполка Уладзіміравіча (абвінавачаны), пацярпеўшага Яраслава Уладзіміравіча, сведку Эймунда.

Пасля размеркавання роляў удзельнікі працэса атрымліваюць хатняе заданне: вывучыць прадстаўленыя дакументальныя звесткі (вытрымкі з летапісаў, сагаў, агіаграфічных твораў) і літаратуру, якую рэкамендаваў настаўнік, з дапамогай апорных канспектаў скласці тэкст свайго выступлення на судовым пасяджэнні.

__________________________________________________________________

Правілы судовага пасяджэння і абавязкі ўдзельнікаў:



(выдаецца кожнаму ўдзельніку працэса).

Суддзя

абвяшчае тэму судовага засядання :”Разглядаецца справа Святаполка Акаяннага”, суддзя вядзе судовы працэс, прадстаўляе слова спачатку пракурору, потым адвакату. Пасля іх выступленняў ім даецца магчымасць скарэктыраваць свае аргументы. Пасля суддзя адпраўляе прысяжных для вынясення вердыкта, заслухвае вердыкт, а потым зачытвае прыгавор суда.

Сакратар:

Выклікае сведкаў, вядзе пратакол судовага пасяджэння, перадае суддзі дакументы.

Пракурор і памочнік

адбіраюць з прадстаўленых дакументаў, пісьмовых крыніц і іншых матэрыялаў, тыя, з дапамогай якіх абвінавачваюць падсудзімага ў злачынствах (прадстаўляюць базу доказаў) і патрабуюць для падсудзімага пакарання.

Адвакат і памочнік

адбіраюць з прадстаўленых дакументаў, пісьмовых крыніц і іншых матэрыялаў, тыя, з дапамогаў якіх абараняюць падсудзімага ад абвінавачвання ў злачынствах (прадстаўляюць базу доказаў) і патрабуюць для падсудзімага вызвалення ці реабілітацыі яго імя.

Прысяжныя

ўважліва слухаюць суддзю, пракурора і адваката, потым выдаляюцца і прымаюць рашэнне і адказваюць на пытанні суддзі.

Абвінавачаны:

адказвае на пытанні пракурора, адваката, суддзі.

Пацярпеўшы:

адказвае на пытанні пракурора, адваката, суддзі

Сведкі:

адказваюць на пытанні пракурора, адваката, суддзі.

_______________________________________________________________

Пытанні, адказваючы на якія, пракурор і адвакат, “будуюць” свае выступленні:



(памятка выдаецца кожнаму удзельніку працэса).

  1. Якая абстаноўка склалася на Русі пасля смерці князя Уладзіміра? Як гэта звязана з прыняццем хрысціянства?

  2. Які існаваў парадак наследвання прастола кіеўскага?

  3. Каму была выгадна смерць сыноў Уладзіміра?

  4. Як гэтыя падзеі падаюцца ў розных гістарычных крыніцах? Характар крыніц. Ці ёсць супярэчнасці і моманты, якія насцярожваюць (перадузятасць, ачарненне ці ўзвышэнне і г.д.)

Матэрыялы гістарычнага следства



(пісьмовыя крыніцы для вучняў):



  1. Дакументы і матэрыялы па гісторыі Беларусі ў сярэднія вякі (YI-XYстст) Пад рэд. Г.В.Штыхава.Мн., 1998

  1. Г.М. Філіст «История “преступлений” Святополка Окаянного” Мн., 1990

- Сага аб Эймундзе;

- Казанне аб Барысе і Глебе;

3. Древняя русская литература. Хрестоматия. Сост. Н.И.Прокофьев.М., 1988

- О разгроме Святополка Ярославом Мудрым (Повесть временных лет).

Ход урока:



Арганізацыйны момант:



Усе займаюць свае месцы адпаведна ролі, якую будуць выконваць у гульні.

Уступнае слова настаўніка:



Гісторыя не заўсёды справядлівая да сваіх герояў. Адны з іх раз і назаўсёды пастаўлены на п’едэстал і ўслаўлены, а другія – назаўсёды з кляймом ганьбы. Гэта датычыцца як сучаснай, так і старажытнай гісторыі, у якой з аднаго боку венцаносная Вольга, Святы Уладзімір, Яраслаў Мудры, з другога боку – Алег Вешчы, Святаполк Акаянны, Усеслаў Чарадзей. Пісьмовымі крыніцамі па гэтаму перыяду ў асноўным з’яўляюцца старажытнарускія летапісы, але яны з’яўляюцца даволі тэндэцыйнымі, таму што дзейнасць гістарычных дзеячоў у іх разглядаецца з пункта гледжання адносін да хрысціянства і хрысціянізацыі, бо складалі іх манахі. Прыйшоў час паглядзець на падзеі гэтых гадоў з дапамогай іншых крыніц – хронік замежных аўтараў і скандынаўскіх сагаў. Каштоўнасць гэтых крыніц, якія дапаўняюць старажытнарускія летапісы і жыцційную літаратуру, у тым, што іх стваральнікі не былі зацікаўлены асвятляць ці тлумачыць падзеі на Русі ў кантэксце ўхвалення перамогшых у барацьбе за ўладу. Сёння мы з вамі разгледзім справу Святаполка Акаяннага. За што яго так празвалі? Што за працэсы адбываліся на Русі ў пачатку ХІ стагоддзя? Якія наступствы яны мелі? На гэтыя пытанні паспрабуе адказаць наша следства. Прадстаўляю сённяшніх удзельнікаў працэса над Святаполкам Акаянным.

Настаўнік прадстаўляе вучняў, потым перадае слова суддзі. Суддзя па чарзе дае слова пракурору, адвакату, заслухваюцца паказанні сведкаў. Паміж абвінавачваннем і абаронай адбываецца барацьба. Урок можа праходзіць прыкладна па наступным сцэнарыі.

Суддзя:

Разглядаецца справа князя тураўскага, потым кіеўскага Святаполка Уладзіміравіча па мянушцы “Акаянны”, 975 года нараджэння, які абвінавачваецца ў развязванні міжусобнай вайны і забойстве сваіх братоў Барыса і Глеба, за смерць якіх адпомсціў прысутнічаючы ў зале судовага пасяджэння ноўгарадскі, а потым кіеўскі князь Яраслаў Уладзіміравіч па мянушцы “Мудры”. Слова прадстаўляецца пракурору.

Пракурор:

Абставіны справы наступныя. Да 988 года князь Уладзімір Святаслававіч з мэтай умацавання кіеўскай дзяржавы ліквідаваў племянныя княженні і накіраваў ў важнейшыя землі сваіх сыноў, пакінуўшы за сабой кіеўскую зямлю. Уладзімір Святаслававіч некалькі разоў быў жанаты і меў шмат дзяцей ад розных жонак. Ягоныя сыны былі нашчадкамі бацькі і займалі свае пасады ў гарадах Кіеўскай Русі адпаведна старшынству: больш старэйшы атрымліваў больш значны пасад – горад з землямі. Але з дапамогай сыноў аб’яднаць сваю дзяржаву Уладзімір не змог і для гэтай мэты было прынята хрысціянства. Прыняцце хрысціянства не вырашыла праблему, а абвастрыла яе, бо частка сыноў Уладзіміра прыняла хрысціянства, а частка не прыняла і змагалася з ім як з чарговай спробай цэнтралізацыі ўлады, якая навязвалася з Кіева. Уладзімр памёр у 1015 годдзе, а пасля яго смерці барацьба за ўладу абвастрылася. Святаполк, сеўшы на пасад ў Кіеве, вырашыў пазбавіцца ад сваіх канкурэнтаў і, наняўшы забойцаў, ліквідаваў сваіх братоў Барыса і Глеба дакладна (адпаведна пісьмовым крыніцам – летапісам), а таксама верагодна ён павінны ў смерці свайго брата Святаслава. Мы можам прадставіць доказы.

Суддзя:

Абвінавачаны, вы згодны з прадстаўленымі абвінавачваннямі?

Святаполк

Уладзіміравіч:

Не.

Суддзя:

Слова прадстаўляецца адвакату.

Адвакат:

Паважаныя прысяжныя! Паглядзіце на гэтага чалавека (паказвае на Святаполка) і адкажыце мне на пытанне: Навошта яму было забіваць сваіх братоў, калі ён па праву старшынства заняў пасад кіеўскі як старэйшы сын пасля смерці свайго бацькі? Яшчэ пры жыцці князя Уладзіміра ён сядзеў пасаднікам у Тураве, а мы ўсе ведаем, што менавіта Тураў з’яўляўся стартавай пляцоўкай для князёў кіеўскіх. Такім чынам, сам Уладзімір Святаслававіч бачыў свайго сына Святаполка сваім пераемнікам, князем кіеўскім і ён заняў гэты пасад цалкам на законных падставах. Таму Святаполку не была карысна смерць ягоных малодшых братоў і гэтыя злачынствы зрабіў другі чалавек, які не меў законных падстаў для заняцця кіеўскага пасада. Нам у рукі трапіў каштоўны дакумент: “Сага аб Эймундзе” і мы запрасілі спадара Эймунда, які служыў кіраўніком дружыны князя наўгародскага Яраслава Уладзіміравіча ў якасці сведкі ў залу судовых пасяджэнняў.

У залу запрашаецца Эймунд.

Суддзя:

Вы вараг Эймунд з Нарвегіі, які быў кіраўніком дружыны Яраслава Уладзіміравіча, князя наўгародскага, а цяпер кіеўскага?

Эймунд:

Так.

Суддзя:

Адказвайце на пытанні

адваката.

Адвакат:

Вы знаходзіліся на службе ў князя Яраслава і выконвалі яго распараджэнні? Што вы можаце сказаць наконт наступных радкоў сагі: “Конунг Эймунд так сказал своим товарищам: «Надо здесь остановиться .Я сведал, что конунг Бурислейф в этом месте будет иметь ночлег и учредит свой стан к ночи.»…Эймунд ещё с вечера тщательно затвердил в памяти то место, где конунг спит в своей палатке; он двинулся туда и быстрыми ударами нанёс смерть ему… Достав Бурислейфову голову, он пустился бежать в лес… Вместе с товарищами утром он пошёл прямо к конунгу Ярислейфу : «Вот тебе голова, господарь! Можешь ли ты ее узнать?» Конунг Ярислейф отвечал: «Опрометчивое дело вы сделали и на нас тяжко лежащее! Но вы же должны озаботится и его погребением». …Тогда срубили они гроб, приложили голову к телу и поехали с ним домой в Киев. Тогда и сделалось погребение Бурислейфа известное многим лицам. После этого народ той страны поступил в руки к Ярислейфу, поклявшись ему присягою, и он сделался конунгом тех владений, в которых прежде они княжили вдвоём».

Эймунд:

Так і было. Я яшчэ раз гавару: мы дзейнічалі па загаду конунга Ярыслейфа. Гэта быў яго загад, мы толькі выконвалі яго.

Пракурор:

Я настойваю на тым, каб судовае пасяджэнне даведалася аб тым, што Яраслаў Уладзіміравіч пасварыўся з конунгам Эймундам, які запрасіў вялікія грошы за службу. Словы Эймунда маглі быць помстай князю за яго адказ. Мы хацелі б звярнуць увагу на характэрыстыку асобы абвінавачагага Святаполка з Казання аб Барысе і Глебе: “Святополк, сев на княжение после смерти отца, призвал к себе киевлян и, щедро одарив, отпустил. К Борису послал такую весть: «Брат, хочу жить с тобой в любви к полученному от отца владению добавлю ещё». Но не было правды в его словах… помыслы Святополка, второго Каина: хотел перебить он всех наследников отца своего, чтобы одному захватить всю власть. … Посланные Святополком пришли ночью и … без жалости было пронзено тело святого и блаженного страстотерпца Христова Бориса. Поразили его копьями окаянные: Путьша, Талец, Елович, Ляшко. … И не остановился на этом убийстве окаянный Святополк, но в неистовстве своём стал готовиться на большее преступление. … Когда убили Глеба, то бросили его в пустынном месте… А Ярослав, собрав войско, вышел навстречу Святополку: «Кровь брата моего вопиет к тебе, владыка. Молю тебя, господи, да будут отмщены братья мои!». После этих слов сошлись противники друг с другом и вступили в бой, а окаянный Святополк обратился в бегство».

Суддзя:

У бакоў ёсць яшчэ сведкі ці дакументы?

Калі не, то слова для абвінення прадстаўляецца пракурору.

Пракурор:

Як мы лічым, віна Святаполка Уладзіміравіча цалкам даказана. Ён з’яўляецца вельмі неўстойлівай у псіхічных адносінах асобай. Некалькі разоў уступаў у канфлікты, у тым ліку і са сваім бацькам Уладзімірам Святаслававічам, за што нават быў ім пасаджаны ў турму - поруб. Але Уладзімір памёр, не паспеўшы змяніць свайго запавета, і Святаполк заняў кіеўскі пасад. Ён адчуваў няпэўнасць свайго становішча і таму вырашыў ліквідаваць усіх прэтэндэнтаў на ўладу – сваіх братоў.Па яго загаду былі забітыя Барыс і Глеб, якія за свае пакуты і нявіннасць былі прызнаны святымі

хрысціянскай царквой. Паказанні кіраўніка дружыны Эймунда, апісаныя ў аднайменнай сазе, не заслугоўваюць увагі, таму што Эймунд меў асабістую непрыязнь да Яраслава і агаварыў яго. За свае дзеянні Яраслаў атрымаў пачэснае прозвішча “Мудры”, з якім увайшоў у гісторыю. Такім чынам, мы лічым Святаполка вінаватым ў прад’яўленых яму абвінавачваннях.

Судзя:

Дзякуй. Слова прадстаўляецца адвакату.

Адвакат:

Паважаныя прысяжныя!

Абарона лічыць, што ніякіх падстаў для абвінавачвання Святаполка Уладзіміравіча ў гэтых страшэнных злачынствах няма. Ён з’яўляўся старэйшым сынам пасля смерці бацькі і законна сеў на кіеўскім пасадзе, што прызнаюць нават рускія летапісы. Тое, што ён сварыўся з бацькам, не ілюструе гэту справу. Бо спрэчкі Уладзіміра адбываліся з усімі сынамі, якія хацелі самастойнасці. І перад сваёй смерцю Уладзімір знаходзіўся ў спрэчцы з сваім сынам Яраславам, князем наўгародскім, які адмовіўся плаціць даніну Кіеву. І нават ладзіў паход на Ноўгарад, але заўчасна памёр. Таму мы лічым, што менавіта Яраславу была больш карысна смерць сваіх старэйшых братоў, бо ён па закону не меў правоў на кіеўскі пасад. І тыя злачынствы, у якіх абвінавачваецца Святаполк, на самой справе былі здзейснены з загада Яраслава, аб чым нам сведчаць незалежныя крыніцы такія як “Сага аб Эймундзе”. А рускія летапісы пакрываюць Яраслава, таму што ён спрыяў хрысціянізацыі Русі, у адрозненне ад старэйшых сыноў Уладзіміра, якія былі раўнадушнымі да яе, бо з’яўляліся прыхільнікамі язычніцкай веры продкаў. Забойства Барыса і Глеба было карысна менавіта Яраславу, як і дыскрэдытацыя Святаполка. Менавіта Яраслаў пасля гэтых падзей становіцца князем кіеўскім. Мы лічым Святаполка невіноўным.

Суддзя:

Дзякуй. Паважаныя прысяжныя! Вынесеце, калі ласка, ваш вердыкт.

Прысяжныя выдаляюцца, каб параіцца. Пасля перадаюць паперу з адказамі на пытанні суддзі.

Суддзя:

Зачытвае пытанні і адказы:

Пытанні:

  1. Ці даказана, што Святаполк Уладзіміравіч з’яўляецца віноўным у развязванні міжусобнай вайны пасля смерці свайго бацькі князя Уладзіміра?

  2. Ці даказана, што Святаполк Уладзіміравіч з’яўляецца віноўным ў смерці сваіх братоў Барыса і Глеба?

У залежнасці ад адказаў прысяжных выносіцца рашэнне па справе.

Праект прыгавора суда гісторыі:



Суд у складзе суддзі, пракурора, адваката і прысяжных, разгледзеўшы ў ходзе расследавання матэрыялы па справе Святаполка Уладзіміравіча, па мянушцы “Акаянны”, нарадзіўшагася у 975 годдзе, пражываючага і княжыўшага ў Тураве і Кіеве, абвінавачанага ў развязванні міжусобнай вайны і забойстве сваіх братоў Барыса і Глеба.

Суд устанавіў: ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



---------------------------------------------------------------------------------------------------



Заключэнне суда:

Кіруючыся законамі гісторыі і чалавечымі нормамі справядлівасці , суд прыгаварыў:

  1. Святаполка Уладзіміравіча па прад’яўленым яму абвінавачванні –прызнаць ------------------.

  2. -----------------------.

Судовае пасяджэнне скончана.

Настаўнік:

Вось мы з вамі і пачулі прыгавор. Справядлівы ён ці не? Аб гэтым гаварыць складана. Гісторыя – шматлікая, неадназначная, праблемная. І таму яе вывучэнне павінна адбывацца ўсебаковае. А чым скончыўся наш гістарычны дэтэктыў? Вы бачыце самі. Спадзяюся, што гэта было пазнавальна, цікава і захапляльна.

Па схеме “Гістарычны дэтэктыў. Незалежнае раследванне” можна правесці наступныя ўрокі:

  1. Дзе знаходзіцца крыж Ефрасінні Полацкай?

  2. Хто па паходжанню вялікія князі літоўскія: скандынавы, балты ці славяне?

  3. За што быў забіты Януш Радзівіл, “бацька” Кейданаўскай уніі?

  4. Дзе знаходзяцца скарбы, вывезеныя Напалеонам?
2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.