.RU
Карта сайта

3. у знач. прысл, карчóм - 1. Дванаццатая літара беларускага алфавіта, якая мае назву «ка»


3.

у знач. прысл,

карчóм.

Скурчыўшыся, сагнуўшыся. Цела Сашкі было скурчана. Смерць і мароз скруцілі яго ногі і рукі так моцна, што давялося пахаваць яго карчом. Машара.

К

Ó

РЧЫ

К

', -а, м. Памянш, да карэц; невялікі карэц. [Максім] кінуўся да вядра, прынёс корчык вады і працягнуў Машы. Мележ.

К

О

РЧЫ

К

2, -а, м. Памянш, да корч; невялікі корч. На камінку гарыць корчык. Колас.

КОРЧЫЦЦА

гл. курчыцца.

КОРЧЫЦЬ

гл. курчыць.

КОРШАК, -а і КАРШÁК, -á, м. Разм. Тое, што і я с т р а б. Высока-высока ў небе, распластаўшы крылы, кружыў коршак. Даніленка. Толькі адзін Андрэй адважваўся ўзлезці на самую верхавіну дуба і, пакуль старыя каршакі гойсалі дзе-небудзь, шукаючы здабычы, пабраць каршачанят у кішэню. Лобан.

КОСА...

(а таксама каса...). Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнню слову косы (касы), напрыклад:

косапрыцэль

н

ы.



КОСАВУГОЛЬНІК,

-а, м. Цела або фігура

з

непрамымі вугламі.

КОСАВУГОЛЬНЫ,

-ая, -ае. З непрамымі вугламі. Косавугольны трохвугольнік.

КОСАЧКА, -і,

ДМ

-чцы;

Р

мн. -чак;

ж.

Нар.-паэт. Памянш.-ласк. да каса'; невялічкая каса. Каса ж мая, косачка, каса русая! Часала я косачку дзевятнаццаць год. З нар.

КОСІНУС, -а, м. Адна з трыганаметрычных функцый — сінус дадатковага вугла.

[Ад лац. со — разам і зіпйв—крывізна, выгіб.1

КОСК

А

1

,

-і, ДМ -сцы; Р мн. -сак;

ж

. Па

мянш.-ласк. да каса1; невялікая каса. Вось сядзіць насупраць Дубовіка дзяўчына з акуратна заплеценымі коскамі і банцíкамі. Сергіевіч.

КОСК

А

2, -і, ДМ -сцы; Р мн. -сак; ж. Памянш.-ласк. да каса 2; невялікая каса 2. Ідуць касцы, звіняць іх косы, Вітаюць іх буйныя росы, А краскі ніжай гнуць галовы, Пачуўшы косак звон сталёвы. Колас.

КОСКА3, -і, ДМ -сцы; Р мн. -сак; ж. Знак прыпынку (,), які раздзяляе словы, групы слоў і сказы. Узяў [Віктар Аляксеевіч] ручку, старанна выцер кавалачкам паперы пяро і вельмі акуратна выправіў адну памылку і паставіў дзве коскі. Шамякін.

О Кропка

з коскай

гл. кропка.

КОСМАС, -у, м. Сусвет (Сонечная сістэма, зоркі, міжзорнае асяроддзе, галактыкі, міжгалактычнае асяроддзе). // Прастора, якая распасціраецца за межамі зямной атмасферы на вышыні, большай за ~ 100 км. Пакарэнне космасу. Палёты ў космас.

[Грэч. козшоз.]

КОСМЫ,

-аў; адз.

кóсма,

-ы, ж. Разм. Пасмы валасоў, звычайна пераблытаныя, скудлачаныя. Белая, стройная рука сястры перабірала пальцамі космы [Рыгорааых] ускудлачаных валасоў. Гартны. 3-пад чорнай, старой, аблавухай шапкі віселі роўна падстрыжаныя сівыя космы валасоў. Нікановіч. /Пра жмуты сена, моху і пад. Да парваных вопратак прыстала космамі сена. Бядуля. / Пра клубы, шматкі туману, дыму і пад. З лагчыны цераз пуці сунуліся шэрыя космы туману. Быкаў.

КОСНАС

Ц

Ь, -і,

ж.

Уласцівасць коснага.



КОСНАЯЗ

Ы

КАСЦЬ, -і,

ж. Расстройства мовы, якое заключаецца ў няздольнасці правільна вымаўляць гукі; невыразнае вымаўленне. // перан. Няўменне лёгка, свабодна гаварыць; памылкі ў вуснай мове. У мове., персанажаў выяўляецца праз коснаязыкасць вузкасць і абмежаванасць іх кругагляду. Адамовіч.

КОСНАЯЗЬ'ІКІ,

-ая, -ае. Хворы на коснаязыкасць; з коснаязыкасцю. // Невыразны, незразумелы (пра мову). Коснаязыкая мова.

КОСНЫ

', -ая, -ае. Схільны да чаго-н. прывычнага; неўспрымальны да новага, перадавога; адсталы. Як усё пераплялося старое і новае, вялікае і малое, гераічнае і буднічнае, коснае і перадавое! Шамякін. Выступаючы супроць вузкага, аднабаковага, няправільнага погляду на мужыка як на маленькага, цёмнага, забітага, коснага чалавека, Горкі патрабаваў ад пісьменнікаў па-новаму паказаць старога героя рускай літаратуры. Гвашын.

КОСНЫ

2, -ая, -ае. Тое, што і к а с ц я в ы. Косныя хваробы. Коснае рэчыва. Косны клей.

КОСТАЧКА

,

-і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж.

1.

Памянш.-ласк. да косць (у 1, 2, 4 і 5 знач.).

  1. Разм. Тое, што і ш ч ы к а л а т к а. Потым, калі села на сноп, пачула [Ганна], як шчыміць уколатая аб пожню нага каля кветачкі. Мележ.

  2. Гібкая пласцінка, металічная або з кітовага вуса, якая ўшываецца ў грэцыю, сукенку і пад.

  3. Ядро, семя ў некаторых пладах, пакрытае цвёрдай абалонкай. Костачка вішні. Костачка слівы.

  4. Шарык у лічыльніках. [Бухгалтар] гартаў кнігі, ляскаў костачкамі лічыльнікаў. Сабаленка.

О

Разабраць па костачках

гл. разабраць.

КОСТАЧКАВЫ,

-ая, -ае. Які мае костачку (у 4 знач.); з костачкай. Костачкавыя плады. Ц у знач. наз.

к

о

стачкавыя,

-ых. Пладовыя расліны, плод якіх мае адну костачку з семем, напрыклад: вішня, сліва, абрыкос.

КОСТКА, -і,

ДМ -тцы; Р мн. -так; ж.

1.

Разм. Тое, што і косць (у 1 знач.). Гунава пастукаў па стале сухімі кветкамі пальцаў. Самуйлёнак.

2. Уст. Тое, што і косць (у 5 знач.). Шляхецкая костка. Ціха, хамская костка! крыкнуў старшы жандар. Бядуля.

О

Белая костка

(уст.) — тое, што і белая косць (гл. косць).

Чорная

костка (уст.) — тое, што і чорная косць (гл. косць).

Як

костка ў горле — тое, што і я к косць у горле (гл. косць).

КОС

Ц

ЕПАДОБНЫ,

-ая, -ае. Выглядам і саставам падобны на косць.

КОСЦЬ,

-і; Р мн. касцей; ж. 1. Асобная састаўная частка шкілета хрыбетных жывёл і чалавека. Галёначная косць. Лакцявая косць. Грудная косць.

  1. толькі мн.

    о

    сці,

    касцей). Астанкі,прах, цела нябожчыка. Па выгане, як на пагосце, жанчыны ў той вечар рыдалі: А хто ж прывязе нашы косці, зямелька, з нязнанае далі... Вялюгін.

  2. зб. Іклы, біўні некаторых жывёл, якія скарыстоўваюцца для дробных вырабаў. Сланввая косць. Разьба па косці.

  3. толькі мн.

    о

    сці,

    касцей). Кубікі або пласцінкі з рознага матэрыялу для гульні (з

Косы

717

Коўш

выразанымі на іх ачкамі, лічбамі і пад.). Гульня ў косці.

5. якая. Уст. Пра сацыяльнае паходжанне, пра класавую прыналежнасць. Дваранская косць.

О Адны косці — пра вельмі худога чалавека. Белая косць (уст.) — пра людзей знатнага, дваранскага паходжання. Да касцей — вельмі моцна, зусім, наскрозь (прамокнуць, прамерзнуць і пад.). Да мозгу касцей гл. мозг. Даць у косці гл. даць. Злажыць косці гл. злажыць. (І) касцей не сабраць гл. сабраць. Косці парыць гл. парыць. Косць ад косці — пра каго-, што-н., цесна звязанае з чым-п.; пра ідэйную блізкасць. Куды груган касцей не занясе гл. груган. Легчы касцьмі гл. легчы. На касцях — цаной вялікіх ахвяр (дасягнуць чаго-н., зрабіць што-н.). Пералічыць косці гл. пералічыць. Перажываць косці гл. перамываць. Скура ды косці гл. скура. Уесціся ў косці гл. уесціся. Чорная косць (уст.) — пра людзей простага, недваранскага паходжання. Шырокая косць; шырокі ў косці — пра шыракаплечага, каранастага чалавека. Язык без касцей гл. язык. Як без касцей — пра чалавека са спрытным, гібкім целам. Як косць у горле — пра таго (тое), што вельмі перашкаджае, дакучае каму-н., даймае каго-н.

КОСЫ гл. касы.

КОСЬ-КОСЬ, выкл. Воклік, якім падзываюць коней.

КОСЬКА, -і, м. Ласкальная назва каня.

КÓСЯ, -і, м. Ласкальная назва каня. «Но, но, кося,падахвочвалі мы яго. Уставай, даражэнькі. А то так і ногі выцягнеш». Якімовіч.

КОТ, ката, М кацé, м. Самец кошкі.

О Марскі кот — а) тое, што і к о ці к (у 2 знач.); б) род марскога ската. Чаротавы кот — драпежная млекакормячая жывёліна сямейства кашэчых.

О Гуляць у ката і мышку гл. гуляць. (Жыць) як кот з сабакам — пра людзей, якія пастаянна сварацца. Кату па пяту — вельмі малы ростам. Купіць ката ў мяшку гл. купіць. Мінулася кату масленіца; не ўсё кату масленіца гл. масленіца. Цягнуць ката за хвост гл. цягнуць. (Як) кот наплакаў — пра вельмі малую колькасць чаго-н. ^ КОТКА, -і, Д М -тцы; Р мн. -так; ж. Абл. Кошка. Котка еылегла з-пад прыпечка. Бядуля.

КОТЛАПАДОБНЫ, -ая, -ае. Які мае форму катла. Котлападобная каска.

КОТЛІШЧА, -а, н. Абл. 1. Месца жыхарства, сяліба. Самы старэйшы сын, Міця, радзіўся яшчэ на дзедавым котлішчы. Навуменка.

2. Род, сям'я. — А паганскі гэты Бераг хлопец; такі хуліган, такі абармот; ды ці ж хто ў Сілцах не ведае іх котлішча!?. Гартны.

КÓТНАСЦЬ, -і, ж. Фізіялагічны стан котнай авечкі, казы.

КОТНАЯ. Цяжарная (пра авечку, казу). Авечка аказалася котная, як відаць, гаспадар пакідаў яе на племя. Паслядовіч.

КОЎДРА, -ы, ж. Пасцельная рэч, якой на-

крываюцца. Шарсцяная коўдра. Накрыўшыся з галавою коўдрай, спаў самы меншы пляменнік Якуб, найлепшы дзядзькаў прыяцель. Колас.

КОУЗАНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Разм. Расчышчанае месца, пакрытае лёдам, для катання; каток. Убачыць зімой на тратуары коўзанку і няхай сабе тут людзі не людзі, а яна [жонка], як маленькаяраз і папаўзнулася... Васілевіч.

КОЎЗАННЕ, -я,

н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, коўзацца.

КОЎЗАЦЦА, -аюся, -аешся, -аецца; незак. Разм. 1. Ссоўвацца са свайго месца, не ўтрымліваючыся на гладкай, слізкай паверхні; слізгацца. Чалавек шырока махае рукамі, коўзаецца ботамі па слізкай дарозе і паціху ідзе, пазіраючы сабе пад ногі. Галавач. // Слізгаць, слізгацець. Ногі грузнуць па самыя шчыкалаткі і коўзаюцца назад. Дуброўскі.

2. Катацца па слізкай паверхні. Хлапчукамі большую частку нашага вольнага часу мы праводзілі на гэтай рацэ зімою коўзаліся на каньках. Глебка.

КОУЗАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак. Разм. Тое, што ікоўзацца (у 1 знач.); слізгаць. Боты коўзалі па размяклых камяках зямлі. Быкаў. // Вадзіць, соўгаць па якой-н. паверхні. Ляксей, пачуўшы перасцерагальны голас Данькі, пачаў коўзаць па падлозе нагамі. Ермаловіч.

КОУЗКА,

безас, у знач. вык. Разм.

Пра

слізкую дарогу ў час галалёдзіцы або дажджу. Ісці было коўзка, і Арына моцна трымалася за Міхала. Карпаў.

КОЎЗКАСЦЬ, -і, ж. Разм. Уласцівасць коўзкага.

КОЎЗКІ, -ая, -ае. Разм. 1. Зусім гладкі, які не стварае трэння і на якім цяжка ўтрымацца або які цяжка ўтрымаць; слізкі. Коўзкі лёд. Усё цяжэй было трымаць раўнавагу на коўзкай ад гразі дарозе, усё горш упраўляліся замлелыя рукі з непаслухмяным рулём. Краўчанка. Зерне было сухое, коўзкае. Пянкрат. // перан. Ненадзейны, небяспечны, такі, што можа прывесці да непажаданых вынікаў (пра жыццёвы шлях, напрамак дзейнасці і пад.). Не блукалі сцежкай коўзкай Спеў Купалы акрыляў, Арлянят-маладнякоўцаў У палёт благаслаўляў. А. Александровіч.

  1. Які мае гладкую паверхню і рухаецца шляхам слізгання. Гэтай зімой, напрыклад, дзед змайстраваў такія саначкі, што лепшых і не прыдумаеш. Лёгенькія, прыгожыя. Кляновыя палазкі добра закручаныя, коўзкія. Рылько.

  2. Плаўны, лёгкі (пра паходку, рух і пад.). Даганяем і бачым Жэньку, Сцяпанавага сына. Лыжы ў яго бацькавы, ідзе без палак, упэўнена, моцнымі і коўзкімі крокамі. Хомчанка.

КОЎЗЬ,

выкл. у знач. вык. Разм. Ужываецца ў значэнні дзеяслова «коўзацца», «каўзануцца».— [Воўк] — коўзь з ганка ды наўцёкі з двара. Ракітны.

КОЎКА, -і,

ДМ кóўцы, ж. Дзеянне паводле дзеясл, каваць (у 1, 3 знач.); каванне. Коўка сталі. Коўка коней.

КОЎКАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць коўкага; здольнасць сплюшчвацца, кавацца. Коўкасць металу.

КОЎКІ, -ая, -ае. Які добра куецца, паддаецца каванню. Коўкае жалеза. Коўкі чыгун.

КОЎШ, каўшá, м. 1. Шырокая круглая пасудзіна з ручкай для зачэрпвання вадкасці.

Кофе



7

1

2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.