.RU
Карта сайта

1. Пятая літара беларускага алфавіта, якая мае назву «дэ» - старонка 36

Ды

м

аход

219 Д

ьш

а

м

іт



  1. Наяўнасць у аднаго віду раслін дзвюх форм або наяўнасць у адной расліны якога-н. органа дваякай формы (напрыклад, рознай формы мужчынскіх і жаночых суквеццяў у кукурузы).

  2. Уласцівасць некаторых рэчываў існаваць у дзвюх розных крышталічных формах.

[Ад грэч. (Зі (з) — двойчы і тогрпё — форма.] ДЫМАХОД, -а, М -дзе, м. Канал з вогнетрывалага матэрыялу для адводу дыму з печы (з топкі) у комін. Павел узлез на печ, выняў з коміна цагліну, усунуў у дзірку руку і абмацаў дымаход. Чарнышэвіч.

ДЫМАХОДНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны

да дымахода. Дымаходная адтуліна.

Д

Ы

МÉЦЬ,

-мíць; незак. Выпускаць дым; дрэнна гарэць, вылучаючы вялікую колькасць дыму. Кожны дзень зранку .. дыміць паравоза. Пестрак. Адзін танк стаяў нерухома і густа дымеў. Мележ. / у безас. ужыв. У майстэрні дымела з коміна. Гартны. // Вылучаць, выпускаць пару. Пасярод стала, выверкутая з каструлі, яшчэ дымела бабка, якую любіў і Карніцкі. Паслядовіч.

ДЫМША, -ы, ж. У выразе: у

ды

м

íну

— тое, што і ў дым (гл. дым).

ДЫМІЦЦА,

-мíцца; незак. Выпускаць дым; тлець, вылучаючы дым. Дымяцца трубы заводаў і фабрык. У зубах .. [бацькі] дымілася люлька, на галаве красаваўся саламяны капялюш. Гамолка. Ад моста засталіся толькі абгарэлыя палі, дыміўся яшчэ ўцалелы насціл ля самага берага. Лынькоў. // Вылучаць пару. На стале дыміліся талеркі з супам. Пестрак. Пасля дажджу пацела, Дымілася зямля. Калачынскі. // Падымацца клубамі (пра туман, пару). Сырая зямля дыміцца лёгкаю параю падсыхае. Якімовіч.

ДЫМІЦЬ, -млю, -мíш, -мíць; незак. 1. (1 і 2 ас. не ужыв.). Выпускаць дым; дрэнна гарэць, вылучаючы вялікую колькасць дыму. Да прыстані па рацэ ідзе пасажырскі параход. Ён густа дыміць, папераджальна гудзе і грыміць лопасцямі вінта ў вадзе. Галавач. Святла нідзе не было, толькі ў адзінокім доме дыміла газніца з меднай гільзы, а людзей была поўная хата, як зачыніць. Няхай. // Прапускаць дым праз шчыліны (пра печ, комін і пад.). Печ дыміць. Гудзе, падвывае вецер. Вуржуйка спалохана ўсхліпвае, дыміць. Асіпенка.

2. чым і без дап. Курыць, пускаючы многа дыму. Сцяпан сядзеў за сталом і дыміў папяросай. Кудравец.

Д

Ы

МКА, -і,

ДМ -мцы, ж. Лёгкая навалока з дыму, туману і пад.; смуга. Лёгкая дымка туману непрыкметна выпаўзала з лесу і ахутвала .. цёмны завод з высокім чорным комінам. Пестрак. Рака разлілася так далёка, што процілеглы бераг хаваўся ў шызаватай дымцы. Даніленка.

ДЫМЛІВЫ,

-ая, -ае. Які дыміцца, дыміць, вылучае многа дыму. Дымлівыя коміны фабрык і заводаў. Адкінуў агарак дымлівы, Нагой прытаптаў. Калачынскі. // Ахутаны дымнай. Там у жытах дымлівыя палі, Дзяўчаты песням там ахвочы. Броўка.

Д

Й

МНА. 1.

прысл. З дымам, вылучаючы многа дыму. Дымна ў печы дровы і карчы палаюць. Танк.

2. безас, у знач. вык. Аб наяўнасці дыму дзе-н. Ля агню было ўтульна, хаця крыху дымна і душна. Самуйлёнак.

ДЫМНЫ,

-ая, -ае. 1. Які дыміцца, дыміць, вылучае многа дыму. Дымная галавешка. У Камуне школа, Электрычнасць, яслі, Дымныя лучыны Назаўсёды згаслі. Купала. // Напоўнены, зацягнуты дымам. Дымная восець. Дымнае неба. // Які складаецца з дыму. Адзін з самалётаў, цягнучы за сабой доўгі дымны шлейф, раптам крута пайшоў уніз. Лынькоў.

2. перан. Падобны на дым. Яшчэ з вечара неба з паўднёвага боку засценьвалася дымнаю павалокаю лёгкіх воблакаў. Колас.

О Дымны порах гл. порах.

ДЫМОК,

-мка, м. Памянш.-ласк. да дым (у 1 знач.). З коміна курыцца дымок. Мядзёлка. Папыхваючы дымком, да прыстані набліжаўся параход. Лынькоў. Пахла дымком гаркаватым. Бядуля.

ДЫМОРФНЫ,

-ая, -ае. Спец. З аданакамі дымарфізму. Дыморфныя рэчывы.

ДЬ'ІМЧАСТЫ, -ая, -ае.

Тое, што і дымч а т ы. Дымчастая сурвэтачка пакрывала абажур настольнай лямпы. Хадкевіч.

ДЫМЧАТЫ,

-ая, -ае. Шараваты, колерам падобны на дым. Дымчатыя акуляры. Вецер хутка гнаў цёмна-сінія дымчатыя хмары. Мележ.

ДЫНА,

-ы, ж. Адзінка вымярэння сілы ў механіцы, роўная сіле, якая надае масе ў 1 г паскарэнне 1 см/сек 2.

[Ад грэч. áупатіз — сіла.]

Д

Ь

ШАЗÁ

Ў

Р,

-а, л*. Прадстаўнік самых вялізных паўзуноў, якія жылі і вымерлі ў мезазойскую эру.

[Ад грэч. áеіпоз — страшны, задгоз — яшчарка.]

ДЫНÁМА,

нескл., н. Тое, што і д ы н ам а м а ш ы н а.

ДЫНАМАМАШ

ЫН

А,

-ы, ж. Устарэлая назва машыны для выпрацоўкі пастаяннага электрычнага току; электрычны генератар.

ДЫНАМ

І

ЗМ,

-у, м. Уласцівасць дынамічнага. Дынамізм падзей.

ДЫНАМІК,

-а, м. Скарочаная агульнапрынятая назва электрадынамічнага гучнагаварыцеля. Зычна псраклікаліся гудкамі паравозы, спявалі стрэлачныя ражкі, а з сартавальнай горкі раз-пораз далятаў узмоцнены дынамікам голас дзяжурнага: «Два вагоны на чацвёрты пуць!..» Васілёнак.

ДЫНÁМІКА, -і,

ДМ -міцы, ж.

1.

Раздзел механікі, які вывучае рух цел, выкліканы ўздзеяпнем на іх знешніх сіл. Законы дынамікі.

2. Стан руху, ход развіцця, змянення чаго-н. Дынаміка гістарычных падзей. Дынаміка росту прадукцыйнасці працы. Ц перан. Рух, дзеянне. Багацце дыпамікі ў драматычным творы. Маці аладкі пячэ. Бабка кароўку доіць. Тата хамут ладзіць. Цюцька брэша. Поўная дынаміка жыцця. Бядуля.

3. У музыцы — сіла гучання.

ДЫ

НАМ1Т,

-у, М -мíце, м. Выбуховае рэ-

чыва, асноўнай састаўной часткай якога з'яўляецца нітрагліцэрына. А ў часе будаўніцтва ўсё наўкола грымела ўзрывамі дынаміту і аманалу. Галавач. [Ад грэч. áупатіз — сіла.]

Дынамітавы

220

Дыплом

ДЫНАМІТАВЫ, -ая, -ае. Тое, што і дын а м і т н ы.

ДЫНАМІТНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да дынаміту. // Прыгатаваны з дынаміту, начынены дынамітам. Дынамітная шашка.

ДЫНАМІТЧЫК, -а, м. Той, хто працуе з дынамітам; падрыўнік.

ДЫНАМІЧНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць дынамічвага. Дынамічнасць развіцця. Дынамічнасць падзей.

ДЫНАМІЧНЫ, -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да дынамікі (у 1 знач.); звязаны з рухам, з дзеяннем сілы. Дынамічная тэорыя.

2. Багаты рухам, дзеяннем, унутранай сілай. Дынамічная музыка. Дынамічны вобраз. Наша партыя выходзіць з таго, што развіццё і ўзаемаўзбагачэнне культур народаў СССР, памнажзнне іх духóўных багаццяў працэс дынамічны і няспынны. Машэраў.

О Дынамічная геалогія — раздзел геалогіі, які вывучае працэсы, што бесперапынна змяняюць састаў і будову зямной кары.

ДЫНАМКА, -і, ДМ -мцы; Р мн. -мак; ж. Памянш, да дынама.

ДЫНАМОМЕТР, -а, м. Прыбор для вымярэння велічыні сілы; сіламер. У самым цэху ля акна, на еідным месцы, стаіць замыславаты апарат дынамометр, а на ім час ад часу правяраюць пражу на моцнасць. «Полымя».

[Ад грэч. áупатін — сіла, теíгеб — мераць.)

ДЫНАР, -а, м. 1. Тое, што і дынарый.

  1. Старажытная арабская залатая манета,

  1. Грашовая адзінка Ірака, Югаславіі і некаторых іншых краін.

4. Дробная манета Ірана. [Ад лац. áепагшз.]

ДЫНÁРЫЙ, -я, м. Сярэбраная манета ў Старажытным Рыме.

[Лац. áепагшз.]

ДЬТНАС, -у, м. Вогнетрывалы матэрыял, які ужываецца пры пабудове плавільных печаў.

[Ад уласн, імя.]

ДЫНАСТЫЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да дынастыі. Дынастычныя інтарэсы. Дынастычная вайна.

ДЫНАСТЫЯ, -і, ж. Некалькі манархаў з аднаго і таго ж роду, якія паслядоўна змянялі адзін другога на троне. Дынастыя Раманавых. Дынастыя Бурбонаў.

[Грэч. áупазíеіа.]

ДЬ'ІНГА, Дзікі сабака, які водзіц-

ца ў Аўстраліі.

[Англ. áіп§о.]

ДЫННЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да дыні. Дынны сок.

ДЬІНЯ, -і, ж. 1. Аднагадовая травяністая расліна сямейства гарбузовых з паўзучым сцяблом.

2. Круглы або авальны плод гэтай расліны з сакавітай, салодкай, пахучай мякаццю.

ДЫП... Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнню слову дыпламатычны, напрыклад: дыпкупэ, дыпкур'ер.

ДЫПЛАКОК, -а, м. Род шарападобных бактэрый (узбуджальнікаў хвароб, сапрафітаў і лад.), якія размяшчаюцца парамі.

[Ад грэч. áірíóоз — двайны і кóккоз — зерне.]

ДЫПЛАМАВÁНЫ, -ая, -ае. Які атрымаў дыплом, мае дыплом, з дыпломам. Дыпламаваны інжынер.

ДЫПЛАМАНТ, -а, М -нце, м. 1. Студэнт, які выконвае дыпломную работу. — Я студэнт Ленінградскага архітэктурнага. Дыпламант. Гэта мой дыпломны праект. Шамякін.

2. Удзельнік конкурсу, агляду і пад., узнагароджаны дыпломам. Дыпламант воквурсумузыкантаў.

ДЫПЛАМÁНТКА, -і, ДМ -тцы; Р мн. -такі ж. Жан. да дыпламант.

ДЫПЛАМАТ, -а, М -мáце, м. 1. Службовая асоба, упаўнаважаная ўрадам для зносін, перагавораў з замежнымі дзяржавамі. Нашых дыпламатам трэба было прыкласці нямала сіл, энергіі і вытрымкі, каб паказаць мізкнародныя падзеі ў іх сапраўдным святле. Новікаў. Сын працуе дыпламатам у адной заакіянскай краіне, дачка ў горадзе метэаролагам. Дуброўскі.

2. перан. Чалавек, які тонка і ўмела вядзе сябе з іншымі людзьмі для дасягнення якой-нмэты. Лабановіч маўчаў, слухаў гэтага дыпламата і спрытнага чалавека. Колас. — Аднак дыплама-ат! пакруціў галавой Жданковіч. Размова ажывілася, зрабілася больш простай і непасрэднай. Шамякін.

[Фр. йірíотаíе.]

ДЫПЛАМАТКА, -і, ДМ -тцы; Р мн. -так; ж. Разм. Жан. да дыпламат.

ДЫПЛАМАТНІЧАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак. Разм. Дзейнічаць, гаварыць асцярожна, не раскрываючы сапраўднага намеру. Як толькі Загурскі пачаў гаварыць, я зразумеў, што дыпламатнічаць ён не ўмее. Асіпенка.

ДЫПЛАМАТЫКА, -і, ДМ -тыцы, ж. Раздзел крыніцазнаўства, які вывучае паходжанне, структуру і змест гістарычных дакументаў з мэтай выяўлення іх аўтэнтычнасці, часу напісання і пад.

ДЫПЛАМАТЬ'ІЧНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць дыпламатычнага. Дыпламатычнасць у паводзінах.

ДЫПЛАМАТЫЧНЫ, -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да дыпламатыі (у 1 знач.), да дыпламата (у 1 знач.). Дыпламатычныя адносіны.

2. перан. Уласцівы дыпламату (у 2 знач.);, тонкі, умелы. Дыпламатычны адказ, а Хлопцы вялі з ім [галоўным інжынерам] дыпламатычную гутарку, усё спадзеючыся, што інжынер, нарэшце, скажа, чым электрастанцыя аддзякуе студэнтам за работу. Карпюк.

О Дыпламатычнае прадстаўніцтва гл. прадстаўніцтва. Дыпламатычны кур'ер гл. кур'ер.

ДЫПЛАМАТЫЯ, -і, ж. 1. Дзейнасць урада па ажыццяўленню знешняй, міжнароднай палітыкі дзяржавы мірным шляхам.

2. перан. Тонкі разлік, умельства і спрыт у дзеяннях, накіраваных на дасягненне якой-н. мэты. Каця адкінула прэч усялякую дыпламатыю і спытала проста, патрабавальна: Скажы, Рая, чаму ты капрызнічаеш? Шамякін.

[Фр. áірíогдаііе.]

ДЫПЛОМ, -а, м. 1. Дакумент аб заканчэнні вышэйшай або сярэдняй спецыяльнай навучальнай установы, а таксама аб прысуджэнні вучонай ступені ці прысваенні ганаровага звання. Універсітэцкі дыплом. Дыплом

Д

ып

л

ом

ні

к



221



Дыегарманічн

ы



кандыдата філалагічных навук. Дыплом старшага павуковага супрацоўніка.

  1. Пасведчанне, грамата, якія прысуджаюцца за якія-н. дасягненні, поспехі і пад. Дыплом конкурсу піяністаў. Калгас быў удзельнікам Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі і атрымаў дыплом другой ступені. Жычка.

  2. Разм. Работа, даследаванне, праект, якія выконваюцца пры заканчэнні вышэйшай або сярэдняй спецыяльнай навучальнай установы; дыпломная работа.

О Дыплом з адзнакай — дыплом спецыяліста, які закончыў вышэйшую навучальную ўстанову з выдатнымі адзпакамі.

[Фр. áірíбте з грэч.]

ДЫПЛОМНІК, -а, м. Разм. Тое, што і д ып л а м а н т (уí знач.).

ДЫПЛОМНІЦА, -ы, ж. Жан. да дыпломнік.

ДЫПЛОМНЫ, -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да дыплома.

2. Выкананы для атрымання дыплома (у 1 знач.). Дыпломны праект. Дыпломная работа.

2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.