.RU
Карта сайта

РОЗНАСКЛАНЯЛЬНЫЯ НАЗОЎНІКІ Ў ГАВОРКАХ - Назоўнік катэгорыя адушаўлёнасці-неадушаўлёнасці


РОЗНАСКЛАНЯЛЬНЫЯ НАЗОЎНІКІ Ў ГАВОРКАХ




Віды

назоўнікаў

Разнавіднасці скланення ў розных групах гаворак

НАЗВЫ МАЛАДЫХ ІСТОТ



·

У паўночна-ўсходніх гаворках не адносяцца да рознаскланяльных. Маюць суфікс –онак і належаць да мужчынскага роду:

дз’іц’о́нык, йагн’о́нак.



·

У паўднёва-заходніх гаворках сустракаюцца формы

ц’ал’а́, дз’іц’а́

і

ц’ал’о́, дз’іц’о́.

Ва ўскосных склонах ужываюцца з устаўкай –яц:

ц’ал’а́ц’і, парас’а́ц’і, йагн’а́ц’і

.

·

У сярэднебеларускіх гаворках ва ўскосных склонах ужываюцца без устаўкі –яц:

аб ц’ал’у́, парас’у́

.

·

У асобных гаворках Гродзеншчыны і Брэстчыны маюць суфікс –ук і належаць да мужчынскага роду:

жарабу́к, парс’у́к, ц’ал’у́к.



НАЗОЎНІКІ НА



МЯ



·

У большасці гаворак страцілі устаўку –ен і змяняюцца як назоўнікі ніякага роду тыпу поле:

і́м’а, і́м’у, і́́м’ем

.

·

У паўднёва-заходніх гаворках маюць устаўку –ен і змяняюцца па 2-м або 3-м скланенні:

і́м’ен’і, пл’е́м’ен’і; і́́м’ен’а, пл’е́м’ен’а

.

·

Могуць ужывацца з разнастайнымі фармантамі (

с’ем’ано́, с’ем’ан’о́, с’ем’ан’е́

), што таксама ўплывае

на словазмяненне:

с’ем’ано́, с’ем’ана́, с’ем’ану́; с’ем’ан’о́, с’ем’ан’а́, с’ем’ен’і́, с’е’м’ен’е́м.



НАЗОЎНІК МАЦІ



·

Мае розныя формы:

ма́ц’і, ма́тка, ма́тэра, ма́тэр, мац’

.

·

Пры форме маці у большасці гаворак скланяееца з устаўкай –ер:

ма́ц’і, ма́ц’еры, ма́ц’ерай

.

НАЗОЎНІК



СВЯКРОЎ



·

Мае розныя формы:

с’в’е́кры, св’акро́ўка, с’в’акро́ва,

найчасцей

с’в’акро́ў, св’акру́ха

.

·

С’в’акроў змяняецца як назоўнікі жаночага роду з нулявым канчаткам:

св’а’кро́ў, с’в’акрыв’і́, с’в’акро́ўйу

.

·

С’в’акруха змяняецца як назоўнікі жаночага роду на –а:

с’в’акру́ха, с’в’акру́х’і, св’акру́с’і, с’в’акру́ху, св’акру́хай

.

НАЗОЎНІКІ



МУЖ. РОДУ НА –А



·

У большасці гаворак маюць змешанае скланенне:

дз’а́дз’к’і, дз’а́дз’кам, дз’а́дз’ку

.

·

У паўднёва-заходніх гаворках скланяюцца па 2-м скланенні як жыто:

ба́ц’ка, ба́ц’ку, ба́ц’кам

.

ЗАЙМЕННІК



АСАБОВЫЯ І ЗВАРОТНЫ ЗАЙМЕННІК У ГАВОРКАХ



АГУЛЬНАПАШЫРАНЫЯ ФОРМЫ, ЯКІЯ СУПАДАЮЦЬ З ЛІТАРАТУРНАЙ МОВАЙ





ДЫЯЛЕКТНЫЯ ВАРЫЯНТЫ








МЫ, ВЫ



МУ, ВУ

(паўднёвыя гаворкі)

В’І, В’І́ТЭ

(гаворкі Брэсцкай вобласці)







ЙОН, ЙАНА́, ЙАНО́, ЙАНЫ́





ЙЕНА́, ЙЕНО́, ЙЕНЫ́

(паўднёва-заходнія екаючыя гаворкі)

ВОН, ВОНА́, ВОНО́, ВОНЫ́

(паўднёвыя гаворкі)







М’АН’Е́, Ц’АБ’Е́, С’АБ’Е́





М’ІН’Е́, Ц’ІБ’Е́, С’ІБ’Е́

(паўночна-ўсходнія гаворкі з дысімілятыўным яканнем)

М’ЕН’Е́, Ц’ЕБ’Е́, С’ЕБ’Е́

(паўднёва-заходнія екаючыя гаворкі)

МЭНЭ́, ТЭБЭ́, СЭБЭ́

(гаворкі Брэсцкага Палесся)

Ц’Е, С’Е

(гаворкі захаду Брэстчыны і Гродзеншчыны)







ЙАГО́





ЙАГА́

(гаворкі паўночных раёнаў Мінскай вобласці)







ЙАЙЕ,́ ЙОЙ





ЙІЙЕ́, ЙЕЙ

(паўночна-ўсходнія гаворкі)

ЙЕЙЕ́ (ЙЕЙÊ), ЙІЙІ́

(паўднёва-заходнія гаворкі)


УКАЗАЛЬНЫЯ ЗАЙМЕННІКІ Ў ГАВОРКАХ



АГУЛЬНАПАШЫРАНЫЯ ФОРМЫ, ЯКІЯ СУПАДАЮЦЬ З ЛІТАРАТУРНАЙ МОВАЙ





ДЫЯЛЕКТНЫЯ ВАРЫЯНТЫ








ГЭ́ТЫ



(указвае на прадмет, які знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці)

Г’Е́ТЫ, ГЭ́ТОЙ, ГЭ́ТАТ

(заходнія гаворкі)

ЙЕ́ТЫ, ЙЕ́ТАТ

(усходнія гаворкі)

ВАТЭ́ТЫ, ОДЭ́ТЫ, ВАЦ’Е́ТЫ

(паўднёва-заходнія гаворкі)

ГЭ́НЫ

(паўночна-заходнія гаворкі)







ТОЙ



(указвае на аддалены прадмет)



ТЫЙ



ТЭЙ



ТОТ









ГЭ́ТАК’І



(ужываецца пры прыметніках і ўзмацняе якасную прымету прадмета)



ГЭ́ДАК’І



ГЭ́ДЫК’І




НЕАЗНАЧАЛЬНЫЯ ЗАЙМЕННІКІ Ў ГАВОРКАХ




АГУЛЬНАПАШЫРАНЫЯ ФОРМЫ, ЯКІЯ СУПАДАЮЦЬ З ЛІТАРАТУРНАЙ МОВАЙ






ДЫЯЛЕКТНЫЯ ВАРЫЯНТЫ








Н’Е́ХТА, Н’Е́ШТА





БЫ́Л’А-ХТО́, БЫ́Л’А-ШТО́

(некаторыя заходнія гаворкі)







ХТО-Н’Е́БУДЗ’,



ШТО-Н’Е́БУДЗ’



ХТО́-ТА, ШТО́-ТА

(паўночна-ўсходнія гаворкі)

ХТО-Л’, ШТО-Л’

(гаворкі Глускага раёна)







ХТО́С’Ц’І (ХТОС’)



ШТО́С’Ц’І (ШТОС’)





ХТОС’Ц’, ШТОС’Ц’



ХТО́С’Е, ШТО́С’Е, ХТО́С’А, ШТО́С’А









Н’Е́ЙК’І





Н’Е́К’І



БЫ́Л’А-ЙАК’І́

(некаторыя заходнія гаворкі)







ЙАК’І́С’Ц’І (ЙА́К’ІС’)





ЙАК’І́Й-ТА

(паўночна-ўсходнія гаворкі)

ЙАК’І́-Л’

(гаворкі Глускага раёна)

ЙАК’І́С’Ц’















Н’ЕЧЫ



Н’Е́ЙЧЫ, Н’Е́ЙЧЫЙ



ЧЫ́Й-ТА

(паўночна-ўсходнія гаворкі)







Н’ЕКАТО́РЫ





Н’Е́КАТАРЫ









Н’ЕКАЛ’К’І





Н’Е́СКАЛ’К’І


2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.