.RU
Карта сайта

Урок 1 Наша мова




Беларуская мова



1 клас (вусны курс)



Раздзел І. Вучымся слухаць і вымаўляць (10 г.)



Задачы раздзела:



арганізаваць актыўнае назіранне над арфаэпічнымі з’явамі беларускай мовы;

выпрацоўваць артыкуляцыйныя навыкі пры вымаўленні гукаў г, ў, дз', дж, р, ч;

фарміраваць уменні аўдзіравання;

працаваць над назапашваннем лексікі тэматычных груп, уключаць яе ў актыўнае суразмоўніцтва па зместу праслуханых тэкстаў;

стымуляваць маўленчую актыўнасць вучняў на ўроку;

развіваць фанематычны слых, слыхавую памяць, уяўленне вучняў праз разнастайныя мастацкія сродкі (вершы, песні, малюнкі)

УРОК 1 Наша мова



Мэта: вучыць адрозніваць на слых рускую і беларускую мовы, арганізаваць назіранне за асаблівасцямі вымаўлення ў беларускай мове, вучыць расказваць па малюнку.

Абсталяванне:

падручнік, сшытак1, каляровыя алоўкі, фламастары



Ход урока:



І. УСТУПНАЯ ГУТАРКА

1) – Скажите, на каком языке я сейчас с вами говорю?

- А теперь послушайте и скажите, на каком языке прозвучит следующий текст:

На зямлі жыве шмат народаў. Кожны гаворыць на сваёй роднай мове. Беларусы, украінцы і рускія добра разумеюць адзін аднаго.

2) Паслухайце верш (стихотворение) на беларускай мове. Калі нешта будзе незразумела (непонятно), запытвайцеся (спрашивайце) у мяне:

Замежную мову

я з сада вучу,

а на беларускай –

не ўмею, маўчу.

Замежную мову

люблю і вучу.

А нашу таксама

я ведаць хачу.

М. Пазнякоў

Што вам было незразумела (непонятно)? Якую мову хоча ведаць (знать) герой верша?

ІІ. ЛЕКСІЧНАЯ ПРАЦА

Дамінуючы лексічны матэрыял

: ведаць, беларуская мова, руская мова, словы, гутарыць, размаўляюць, перакладаюць, разумеюць.


1) Праца па малюнку ў сшытку:

- Разгарніце (откройте) сшытак (тетрадь). Разгледзьце малюнак (рисунок). Дзе адпачываюць (отдыхают) дзеці? Хто з вас быў у лагеры адпачынку? Дзе сабраліся дзеці? Пакажыце на малюнку ў сшытку вогнішча, размалюйце яго. Вымавіце слова “вогнішча” ўголас.

- А цяпер паслухайце мой расказ па малюнку:

Каля вогнішча (костра) сабраліся дзеці з розных краін. Кожны з іх размаўляе на сваёй мове.

- На якой мове гавораць рускія?

- На якой мове гавораць украінцы?

- На якой мове гавораць літоўцы?

- На якой мове гавораць палякі?

- Пра што гутараць (разговаривают) дзеці?

- Каб добра разумець адзін аднаго, неабходны чалавек, які ведае (знает) адразу некалькі моў. Хто знае, як называюць такога чалавека? Так, гэта перакладчык (переводчик).

2) Гульня “Перакладчык”

- Давайце ўсе разам пагуляем у перакладчыкаў (переводчиков).

- Я буду называць вам словы па-руску, а вы - перакладаць па-беларуску (настаўнік дапамагае перакладаць вучням):

Белорусский язык -

Русский язык -

Слова –

- А цяпер я буду называць словы па-беларуску, а вы перакладайце на русскую мову:

Гутарыць –

Размаўляюць –

Перакладаюць –

Разумеюць -

3) Адказы на пытанні.

- Паслухайце і адкажыце на пытанні (вопросы):

- Якую мову мы пачалі сёння вывучаць? ……. (беларускую мову).

- Мы хочам навучыцца на ёй што рабіць?.... (размаўляць).

- Што трэба ведаць, каб размаўляць па-беларуску? ….(слоў)

ІІІ. Аўдзіраванне

1) Сягодня нас чакае яшчэ адно знаёмства. На ўрок беларускай мовы да нас будзе прыходзіць незвычайны госць.

- Паслухайце загадку і паспрабуйце адгадаць, хто гэта такі:

Недарэмна я хадзіў

Па вясёлым свеце,

Наглядзеўся розных дзіў,

Так патрэбных дзецям.

У мяшку вялізны звязак

Новых, незвычайных казак.

В.Вітка.

- Я вам дапамагу. Гэта казачнік Бай. Адкрыйце падручнік і пазнаёмцеся з ім. (дзеці разглядаюць малюнак на стар. 3). Казачнік Бай будзе прыносіць нам казкі. Казкі можна чытаць, можна расказваць і можна слухаць. Вы любіце слухаць казкі? Усе? Давайце скажам хорам: “Мы любім слухаць казкі”. І зараз казачнік Бай падорыць нам казку. Але яе назву казачнік Бай схаваў ў загадку.

2) Паслухайце загадку, адгадку знайдзіце сярод прадметаў на настаўніцкім стале.

Стаіць бочачка, ні дна, ні вочачка (Яйка)

- Па-беларуску “

яйцо” – “яйка

”.

Хто ведае, што робяць з яйка? (яечню)

3) Разгледзьце малюнкі ў падручніку. Пра якое здарэнне пойдзе размова? Якую казку нагадвае? Паслухайце і адкажыце, чым яны адрозніваюцца?

4) Чытанне казкі настаўнікам

Першае яечка



Хадзіў дзед на паляванне (охоту). Паляваў ад ранку да змяркання (темноты). Зморыцца (устанет), аж слова не прамовіць, а звярыны не зловіць. Ідзе дахаты, ледзь не плача.

Вось дык няўдача!

Баба дзеда лае (ругает), што дарма гуляе, топча лапці, ірве аборы. Ну і гора!

Слухаць дзеду горка бабіну гаворку.

Баба дзеда лае, а курка кудахча: "Куд-куды, куд-куды! Дайце зерня і вады!"

Бабка курку накарміла, вадою напаіла. Села курка ў гняздзечка ды знесла яечка.

Бегла мышка пад скрынку (сундук), цягнула скарынку, хвастом вільнула, яечка скранула.

Яечка скацілася – трах! – і разбілася…

Убачыла баба, загаласіла ды з жалю ўсе гаршкі пабіла. Сама сярод хаты села і – абамлела…

Тут дзед стрэльбу схапіў, порахам набіў. Кінуўся да мышкі, а мышка – на вышкі (на чердак).

Дзед за ёю:

-- Ілжэш! Ад мяне не ўцячэш!

За парог зачапіўся і паваліўся (упал).

Набіў дзед гузак (шышку) з добры кулак. Ляжыць, уздыхае, мышку лае.

Ішлі бабы па ваду, пабачылі тую бяду, пачалі рукамі махаць, людзей на дапамогу склікаць.

Прыбеглі старыя, за старымі – малыя. Дзеда паднялі, бабу вадой адлілі.

Вось дык бяда!

А пакуль там крычалі ды бедавалі, курка села ў падпечку ды знесла другое яечка. Круглае, белае, моцнае, спелае. Яшчэ лепшае за першае!

Рада баба, рад і дзед: будзе яечня на абед!

Баба патэльню (сковороду) ўзяла, яечню спякла. Паклікала (позвала) гасцей – старых і дзяцей.

Усе елі колькі хацелі. З-за стала ўсталі, песні заспявалі. Узяліся ў бокі, пусціліся ў скокі (стали танцевать).

Скакалі, скакалі ды годзе сказалі.

Вось вам і казка. Чытайце, калі ласка!

А.Якімовіч.

5) З чаго вам было смешна? А з чаго – не? Куды хадзіў дзед? Чаму ен ледзь не плакаў? Як парадавала курачка дзеда і бабу? Што зрабіла мышка? Як гаравала баба? Што рабіў дзед? Што адбылося ў той час, пакуль людзі крычалі і бедавалі? Чым закончылася ўсё?

6) Хвілінка адкрыццяў

а) Абвядзіце ў сшытку па кропках абрысы прадметаў, назавіце іх па-беларуску. (Калі вучні памыляюцца, настаўнік перачытвае сказ з гэтым словам у казцы). Паўтарыце і закончыце маю гаворку:

На патэльні смажаць (жарят)…….

Яечню пякуць на .......

Яечню гатуюць з …….

б) -Зараз у беларусаў дзеда і бабу з павагай называюць дзядуля і бабуля. А у вас ёсць бабуля ці дзядуля? Кім вы ім даводзіцеся? Пра каго можна сказаць старыя, а пра каго – малыя?

7) - Паслухайце верш пра дзяцей, якія былі ў гасцях у дзеда з бабай. Што яны там рабілі? Што пілі, елі?

Ладачкі-ладкі,

дзе былі? – У бабкі.

Што пілі вы? – Малако.

А што елі? – Ко-ко-ко.

Доўга ж вы сядзелі,

доўга пілі-елі.

-- А мы не сядзелі –

цэлы дзень дурэлі.

Васіль Вітка.

- Як вы разумееце сэнс слова дурэлі?

- Раскажыце яго на памяць (у выглядзе дыялогу з настаўнікам).

IV. ВЫНІК УРОКА

- Якую мову мы пачалі вывучаць?

- Якія беларускія словы вы запомнілі?

- Як завуць госця, які прыходзіў сёння на ўрок?

- Пра каго вы слухалі казку?

УРОК 2. Я і мая школа



Настаўніца і вучні



Мэта:

арганізаваць назіранне за вымаўленнем гука [г] у беларускай мове, вучыць правільна вымаўляць гук [г] у словах; пазнаёміць са словамі і выразамі тэматычнай групы “Настаўніца і вучні”, уводзіць іх у актыўнае выкарыстанне, фарміраваць уменні асэнсаванага ўспрымання беларускай мовы на слых, вучыць расказваць па малюнку.

Абсталяванне:

падручнік, сшытак, каляровыя алоўкі, фламастары.

Ход урока:



І. МАЎЛЕНЧАЯ РАЗМІНКА

- Паслухайце, як я вымаўляю словы па-беларуску і скажыце, які гук вы пачулі ў пачатку слоў?

Гара, Грышка, губляць.

Якія асаблівасці вымаўлення гэтага гука пачулі? Гук [г] вымаўляецца не так, як у рускай мове. Нам трэба навучыцца правільна вымаўляць [г]. (Вымаўленне гука хорам некалькі раз)

  1. Паўтарайце за мной словы хорам, як рэха (эхо):

Гара, Грышка, губляць.

- Якія словы былі для вас незразумелыя?

2) Паслухайце верш.

- Назавіце словы з гукам [г].

Саўка ды Грышка

Саўка ды Грышка

Лёталі з гары.

Пагублялі кніжкі, кніжкі-буквары.

А. Пісьмянкоў

Як звалі хлопчыкаў? Што яны рабілі? Як разумеце словы: “лёталі з гары”? Што пагублялі хлопчыкі? Ці добрыя гэта вучні?

3) А цяпер вучымся правільна вымаўляць верш (кожны радок, а потым і ўсё разам вымаўляецца хорам, і выбарачна індывідуальна)

ІІ. ЛЕКСІЧНАЯ ПРАЦА

Дамінуючы лексічны матэрыял

: настаўніца, вучань, вучаніца, верасень, Дзень Ведаў, свята, кветкі, ён вучыцца ў першым класе, вучні ідуць у школу, сябры, трымаць.


- Давайце ўспомнім першае верасня (сентября). Чым вам запомніўся гэты дзень?

1) Праца ў сшытку

- Разгледзьце ўважліва малюнак.

- Куды прыйшлі дзеці?

- Чаму ў руках дзеці трымаюць (держат) кветкі (цветы)?

- Як апрануты (одеты) дзеці?

- Хто стаіць побач (рядом) з дзецьмі?

- Як іх можна цяпер называць?

- Якое свята (праздник) ў дзяцей?

- У якім месяцы святкуюць Дзень Ведаў?

Дамалюйце ў сшытку кветкі, якія б вы хацелі падарыць сваёй настаўніцы.

2) А цяпер паслухайце верш. Адкажыце, пра што гэты верш?

Адкрывае школа цуды

Мне і ўсім маім сябрам.

Калі-небудзь, можа, буду

Я настаўнікам і сам.

Э. Агняцвет

Якія словы вам былі незразумелыя? Што адкрывае школа дзецям? Кім хоча быць хлопчык?

3) Праца ў сшытку

- Разгледзьце наступныя малюнкі.

- Што робіць (делает) настаўніца (учительница)?

- Чым займаецца вучань?

- Што робіць вучаніца?

4) Гульня “Назаві карцінку”

А цяпер давайце пагуляем. Я буду паказваць вам карцінкі, а вы іх будзеце называць па-беларуску.

(прадметныя карцінкі: настаўніца, вучаніца, вучань, кветкі)

ІІІ. Аўдзіраванне

- Казачнік Бай зноў завітаў (прыйшоў) да вас. Казка, якую будзем слухаць, называецца “

Хто жыве ў двары

“.

1) Паглядзіце на малюнкі. Ці можаце сказаць, пра каго пойдзе размова?

2) Праслухайце казку і адкажыце, каго забыўся намаляваць мастак?

Хто жыве ў двары



Першы прачынаецца (просыпается) наш пявун, чырвоны грабянец (гребешок), чырвоная бародка. Крыламі махае, усіх падымае:

Кукарэку! Кукарэку! Хопіць (хватит) ляжаць на баку, недарэкі! Уставайце, сонца сустракайце (встречайте)!

Хто гэта такі? (петух - певень)

А яму ў адказ вартаўнік (сторож) кудлаты пад ганкам (крыльцом), вушы тарчма, хвост абаранкам:

-- Гаў, гаў! Я не спаў! Хату вартаваў!

Хто гэта такі? (Сабака)

Вусач прачнуўся, салодка пацягнуўся:

-- Мяў, мяў! Рана падняў мяне, рана! Якраз прыснілася смятана!

Хто гэта такі?

А рагуля галаву падняла, супакойваць (успокаивать) пачала:

-- Му-у! Я гору твайму памагу! Пачастую (угощу) малаком, пачакай, калі прыйдзе гаспадыня з вядром!

Хто гэта такая? (Карова)

Выскачыў з хлява беленькі круглячок, замест носа – пятачок:

-- Рох-рох! І я люблю малаком частавацца (угощаться)! А яшчэ люблю ў лужыне паваляцца!

Хто гэта такі? (поросёнок - парсючок)

Не паспеў ён у лужыну кінуцца, як чырванадзюбы (красноклювый) шчыпач ляціць:

-- Га-га-га! Гэта лужына мая! Прашу не чапаць, а то буду шчыпаць!

Хто гэта такі? (Гусь)

Можа б, і да сваркі (ссора) справа дайшла, ды тут выкаціўся на двор трохколавы веласіпед. А на ім хлопчык вясёлы. Усім рады, нікога не крыўдзіць.

3) Хто жыве ў двары? А як іх называюць у казцы? Чаму? Каго з герояў не хапае на малюнках (рисунках)? Што магло адбыцца (произойти), калі б не з’явіўся хлопчык? Што вы запомнілі пра кожнага героя? (Настаўнік паказвае малюнкі, дзеці гавораць словамі адпаведных персанажаў казкі). Каго з гэтых хатніх жывёл вы бачылі на свае вочы? Дзе і калі гэта адбылося? Раскажыце.

4) У сшытку знайдзіце на малюнку тых, каго не было ў падручніку на малюнку. Назавіце іх, размалюйце.

5) Хвілінка адкрыццяў

а) Назвы якіх свойскіх жывёл па-беларуску гучаць не так, як ў рускай мове? (ПЕВЕНЬ, ПАРСЮЧОК)

б) Паслухайце ўрывак з казкі і скажыце, што абазначае слова сварка ў беларускай мове?

Можа б, і да сваркі справа дайшла, ды тут выкаціўся на двор трохколавы веласіпед. А на ім хлопчык вясёлы. Усім рады, нікога не крыўдзіць.

6) Калі пагаджаюцца, то па-беларуску кажуць “так”, калі не пагаджаюцца, кажуць “не”.

Гульня “Блытанка”. Настаўнік называе пары слоў, дзеці адказваюць “так” ці “не”. Калі “не”, даюць правільны адказ:

певень мычыць,

сабака рохкае,

кот гаўкае,

карова спявае,

парсюк мяўкае,

гусак гагоча.

Назавіце словы з гукам [г]. як трэба вымаўляць гэты гук?

7) Паслухайце загадкі. Адгадкі пакажыце на малюнках у падручніку. Ці ёсць у загадках гук [г]? назавіце словы з гэтым гукам.

Без гадзінніка жыве,

а ў пару заўжды ўстае,

галасіста ён спявае –

нас прачнуцца заклікае. (Певень.)

Белая як снег, цэлы дзень у рэчцы купаецца,

а на бераг выйдзе – сухая. (Гусь.)

Маленькія лапкі, на лапках драпкі,

ціхенька ступае, мышак пужае. (Кот.)

IV. ВЫНІК УРОКА

- Які гук вымаўляецца асабліва ў беларускай мове?

- Як трэба вымаўляць гук [г]?

- У назве якой птушкі ёсць гэты гук?

- Пра каго вы слухалі казку?

- Якія беларускія словы вы запомнілі на гэтым уроку?

УРОК 3 Я і мая школа



Вучэбныя рэчы



Мэта:

арганізаваць назіранне за вымаўленнем гука [ў] у беларускай мове, вучыць правільна вымаўляць гук [ў] у словах; пазнаёміць са словамі і выразамі тэматычнай групы “Вучэбныя рэчы”, уводзіць іх у актыўнае выкарыстанне, фарміраваць уменні асэнсаванага ўспрымання беларускай мовы на слых, вучыць расказваць па малюнку.

Абсталяванне:

падручнік, сшытак, каляровыя алоўкі, фламастары.

Ход урока



І. МАЎЛЕНЧАЯ РАЗМІНКА

- Паслухайце як я вымаўляю словы і скажыце, якія асаблівасці вы пачулі? Сапраўды, у беларускай мове ёсць цікавы кароткі гук [ў]. На які гук у рускай мове ён падобны? А чым ён адрозніваецца (отличается) ў вымаўленні?

Паўтараў, лічыў, пісаў, заснуў.

1) Гульня "Рэха":

Я называю слова, а вы рэхам яго паўтараеце:

Доўга, паўтараў, лічыў, пісаў, заснуў.

- Якія словы вы не зразумелі? (Настаўнік тлумачыць значэнне названых слоў з прыкладамі)

2) Паслухайце верш. Што рабіў хлопчык?

Доўга ўрокі Стась вучыў,

Паўтараў, пісаў, лічыў,

Замарыўся так, бядак,

Што заснуў на крэсле ўсмак.



- Якія словы вам былі незразумелыя? (

Лічыў – считал)

Як звалі хлопчыка? Як вучыў урокі Стась? Чаму Стась замарыўся? (

замарыўся – устал

) Што з ім здарылася? (случилось?) Дзе ён заснуў? Як ён заснуў? Назавіце словы з гукам [ў].

- А цяпер вучымся правільна вымаўляць верш (кожны радок, а потым і ўсё разам вымаўляецца хорам, і выбарачна індывідуальна)

ІІ. ЛЕКСІЧНАЯ ПРАЦА



Дамінуючы лексічны матэрыял

: вучэбныя рэчы, падручнік, сшытак, аловак, ручка, гумка, ранец, пенал, пісаць у сшытку, чытаць у падручніку, разглядваць у падручніку, сачыць па падручніку, складваць у ранец, пісаць ручкай.

1) Сёння мы пагаворым пра тое, як трэба правільна вучыцца (не так, як Стась) і пра вучэбныя рэчы, якія патрэбны кожнаму вучню.

Гульня “Назаві прадмет”:

- Я паказваю вам прадмет. Вы называеце яго па-руску, а я - па-беларуску. Хто ведае, будзе мне дапамагаць: сшытак, падручнік, пенал, ручка, аловак, фламастар, гумка, ранец.

Якія назвы прадметаў падобныя ў рускай і беларускай мовах? Якія назвы прадметаў адрозніваюцца? Як можна коратка назваць усе гэтыя прадметы? (учебные вещи - вучэбныя рэчы)

2) Адкрыйце сшыткі. Разгледзьце малюнкі. Скажыце, як яны называюцца па-беларуску? (настаўнік дапамагае) Заштрыхуйце толькі тыя прадметы, якія вы пакладзеце ў школьны ранец. Як іх можна назваць коратка? (вучэбныя рэчы)

3) А зараз я прачытаю вам верш. У гэтым вершы сустрэнуцца словы:

цацкі – игрушки

адпачніце - отдохните

Вы ўважліва паслухайце і там, дзе я буду паказваць прадметы, будзеце хорам іх называць.

Я схаваю цацкі ў шафу:

І мядзведзя,

І жырафу,

І акулу,

І зубра:

–Адпачніце ў цішыні,

Мне цяпер не да гульні!..

Вось ён –

Новы мой набытак :

Аловак, (паказваю, не чытаю)

Буквар (паказваю, не чытаю)

І сшытак (паказваю, не чытаю).

Кожны з іх такі прыгожы,

Ды з характарам, відаць.

Але школа дапаможа

З імі мне пасябраваць.

П.Макаль.

- Пра каго гэты верш? Чаму цацкі захавалі ў шафу? Назвы якіх вучэбных рэчаў вы запомнілі з гэтага верша? Як вы зразумелі словы: “Але школа дапаможа з імі мне пасябраваць”? Якія яшчэ вучэбныя рэчы неабходны на ўроку?

4) Адкажыце на пытанні:

Чым малююць у альбоме, сшытьку? (настаўнік паказвае аловак, фламастар)

Чым пішуць ў сшытку? (настаўнік паказвае ручку, аловак)

Чым выціраюць напісанае ці намаляванае алоўкам? (настаўнік паказвае гумку)

5) Разгледзьце малюнак у сшытку. Раскажыце, што робіць вучаніца. Якія вучэбныя рэчы ляжаць на парце? Абвядзіце контуры прадметаў на малюнку ў сшытку, назавіце.

IIІ. Аўдзіраванне

1) Адгадайце загадку:

Не яздок, а са шпорамі, не вартаўнік, а ўсіх будзіць. (петух - певень.)

2) Сягодня казачнік Бай падрыхтаваў вам казку, якая называецца “

Як курачка пеўніка ратавала”.

Паглядзіце на малюнкі. Як выглядае певень? Пра каго яшчэ вы даведаецеся з казкі? Паслухайце і скажыце, хто дапамог выратаваць пеўня.

Як курачка пеўніка ратавала



Жылі-былі курачка і пеўнік. Курачка яйкі несла, а пеўнік зярняткі здабываў, курачку частаваў (угощал).

Вось аднойчы выграб пеўнік вялікую бобінку.

"Ну, - думае, - гэтага зярняці курачцы не праглынуць, з'ем хіба сам".

Праглынуў – ды і падавіўся.

Паваліўся пеўнік, ногі задраў і не дыхае.

Падбегла да яго курачка:

-- Што з табою, Пеця? Чаму ты ляжыш і не дыхаеш?

-- Ой, -- стогне пеўнік, -- бобінкай падавіўся…(Пакажыце адпаведны малюнак)

-- Як жа цябе ратаваць (спасать), Пеця? – пытаецца курачка.

-- Трэба, -- шэпча пеўнік, -- масла дастаць, горла змазаць.

-- А дзе яго дастаць?

-- У каровы.

Пабегла курачка да каровы:

-- Карова, карова, дай масла!

-- Нашто табе масла?

-- Пеўнік ляжыць і не дыхае: бобінкай падавіўся. (Пакажыце адпаведныпрачытанаму ўрыўку малюнак)

-- Добра, -- кажа карова, -- дам табе масла. Але схадзі спярша (сначала) да касцоў, папрасі сена.

Прыйшла курачка да касцоў:

-- Касцы, касцы, дайце сена!

-- Нашто (зачем) табе сена?

-- Сена – карове. Карова дасць масла. Масла – пеўніку, бо пеўнік ляжыць і не дыхае: бобінкай падавіўся. (Пакажыце адпаведны прачытанаму шрыўку малюнак)

Касцы кажуць:

-- Схадзі да пекара, папрасі пірагоў. Пірагі мы з'ядзім, тады і сена накосім.

Прыйшла курачка да пекара:

-- Пекар, пекар, дай пірагоў!

-- Навошта табе пірагі?

-- Пірагі – касцам. Касцы накосяць сена. Сена – карове. Карова дасць масла. Масла – пеўніку, бо пеўнік ляжыць і не дыхае. (Пакажыце адпаведны прачытанаму ўрыўку малюнак)

Пекар кажа:

-- Збегай у лес, прынясі дроў, каб было на чым пірагі пячы.

Пабегла курачка ў лес і прынесла дроў.

Пекар напёк пірагоў.

Занесла курачка пірагі касцам. Касцы з'елі пірагі і накасілі сена.

Прынесла курачка сена карове.

Карова з'ела сена і дала масла.

Пеўнік змазаў горла і праглынуў бобінку.

Праглынуў і весела заспяваў:

-- Ку-ка-рэ-ку! Чуб-чубатка – маладзец!

Тут і казцы канец.

3) За каго вы перажывалі ў казцы? Што здарылася з пеўнікам? Разгледзьце малюнкі і раскажыце, да каго пабегла курачка па дапамогу? Хто выратаваў пеўніка? Што ўсхваляецца ў казцы? Разыграйце адзін з дыялогаў з гэтай казкі.

4). Хвілінка адкрыццяў

а) Як запыталася карова ў курачкі пра масла? Як запыталіся касцы ў курачкі пра сена? Як запытаўся пекар у курачкі пра пірагі? З якога слова пачынаўся адказ курачкі?

б) Практыкаванне “Пытанні ланцужком”: настаўнік задае пытанне вучню “Нашто (навошта) табе аловак?”, а вучань адказвае і задае аналагічнае пытанне наступнаму па ланцужку.

5) Паслухайце верш. Што прасіў хлопчык у пеўніка?

Грабянец

Просіць пеўніка хлапец:

-- Ты пазыч (отдолжи) мне грабянец,

Валасы я прычашу,

Табе хлеба накрышу…

-- Не прычэшаш валасы.

Мой грабеньчык для красы.

А.Дзеружынскі.

- Якія словы былі для вас незразумелыя? (Настаўнік тлумачыць значэнне названых слоў). Для чаго хлопчыку грабянец? Які грабеньчык для гэтага патрэбны? Для чаго пеўніку грабянец?

- Вывучыце верш і раскажыце яго па ролях.

6) У сшытку знайдзіце малюнак з абрысамі пеўніка. Размалюйце пеўніка каляровымі (цветными) алоўкамі.

IV. ВЫНІК УРОКА

- Які гук вымаўляецца асабліва ў беларускай мове?

- Як трэба вымаўляць гук [ў]?

- Назавіце словы з гэтым гукам.

- Пра каго вы слухалі казку?

- Якія беларускія словы вы запомнілі на гэтым уроку?

УРОК 4 Я і мая школа



Школьныя памяшканні



Мэта:

арганізаваць назіранне за вымаўленнем гука [дж] у беларускай мове, вучыць правільна вымаўляць гук [дж] у словах; пазнаёміць са словамі і выразамі тэматычнай групы “Школьныя памяшканні”, уводзіць іх у актыўнае выкарыстанне, фарміраваць уменні асэнсаванага ўспрымання беларускай мовы на слых, вучыць расказваць па малюнку.

Абсталяванне:

падручнік, сшытак, каляровыя алоўкі, фламастары.

Ход урока:



І. МАЎЛЕНЧАЯ РАЗМІНКА

Сягодня мы пазнаёмімся з новым гукам, якога ў рускай мове няма. Таму будзьце ўважлівымі (внимательными) і паслухайце, як я вымаўляю словы. Паспрабуйце самастойна здагадацца, што гэта за гук.

Сяджу, гляджу, хаджу.

1) Хто пачуў гэты незвычайны гук? Так, гэта гук [дж]. Давайце паўторым гэты гук хорам. А цяпер паўтарайце за мной словы:

Сяджу, гляджу, хаджу.

Што абазначаюць гэтыя словы? Пакажыце рухамі.

2) Паслухайце верш. Назавіце словы з гукам [дж].

За партай ціха я сяджу.

На настаўніцу гляджу.

На перапынак не хаджу,

Вучыцца добра я хачу.

Якія словы былі вам незразумелыя? Пра каго гэты верш? (пра вучня) Хто такі вучань? За чым ён сядзіць? А дзе знаходзіцца парта? Чаго хоча вучань? Давайце яшчэ раз паўторым словы з гукам [дж] (паўтараюць хорам, індывідуальна).

Сяджу, гляджу, хаджу.

3) - А цяпер вучымся правільна вымаўляць верш (кожны радок, а потым і ўсё разам вымаўляецца хорам, і выбарачна індывідуальна)

ІІ. ЛЕКСІЧНАЯ ПРАЦА

Дамінуючы лексічны матэрыял: школа, клас, сталовая, бібліятэка, дзяжурныя, шафа, калідор, дошка, парта, стол настаўніка, класная дошка, пісаць на дошцы крэйдай, выціраць анучкай, сядзець за партай, адказваць каля дошкі, наведваць бібліятэку, есці ў сталовай, ісці ў школу і са школы.

  1. Гульня “Перакладчык”

- Давайце пагуляем у перакладчыкаў. Я вам буду называць словы па-беларуску, а вы перакладаеце іх на рускую мову:

Падручнік –

Сшытак –

Аловак –

- А цяпер наадварот: я буду называць словы на рускай мове, а вы будзеце перакладаць іх на беларускую:

Карандаш –

Писать в тетради –

Рисовать фломастером –

2) Сёння мы пазнаёмімся з назвамі школьных памяшканняў (помещений).

- Адкажыце на пытанні:

Як называецца памяшканне, дзе дзеці вучацца? (клас)

Давайце ўявім (представим) сабе, што мы адпраўляемся на экскурсію па школе. Куды мы выходзім з класа? (настаўніца адразу перакладае: в коридор – у калідор )

Як называецца памяшканне (помещение), дзе вы снедаеце (завтракаете) і абедаеце? (сталовая)

Куды яшчэ можам пайсці? (вызначаюцца памяшканні, якія ёсць у школе адпаведна праекту)

На малюнку ў сшытку адзначце стрэлачкамі, з якога памяшкання кожны прадмет.

3) Паслухайце тэкст. Запомніце, якія вучэбныя рэчы падрыхтаваны да ўрока.

Дзяжурная

Валя сёння дзяжурная і таму першай прыйшла ў школу.

Дзяўчынка намачыла анучку (тряпочку), да бляску выцерла дошку. Падрыхтавала крэйду (мел). Адчыніла фортачку і праветрыла клас. Потым паліла вазоны.

Перад пачаткам урока Валя ўважліва праверыла, ці ва ўсіх вучняў ляжаць на партах падручнікі, сшыткі і ручкі.

Настаўніца была вельмі задаволена сваёй памочніцай.

Чаму Валя першай прыйшла ў школу? Чым яна выцірала дошку? Што падрыхтавала яшчэ?

4) Разгледзьце малюнкі ў сшытку.

Малюнак 1. Куды прыйшлі вучні? Хто дапамагае дзяўчынцы выбраць кнігу? Што робяць хлопчыкі ў бібліятэцы?

Малюнак 2. Дзе знаходзяцца дзеці? Што яны робяць? Хто знаходзіцца каля суседніх сталоў? Што робяць дзяжурныя? Што яны раскладваюць на сталы? Што яны расстаўляюць?

Малюнак 3.

Куды

ідуць дзяўчынкі?

Малюнак 4.

Адкуль

ідуць хлопчыкі?

Стрэлачкай на малюнку адзначце, куды ідуць дзеці?

5) Адгадайце загадку.

У школе пражывае,

Шмат гаспадароў мае,

Штогод іх мяняе

І ўсім дапамагае. (парта)

У якім школьным памяшканні можна ўбачыць гэтую рэч? (у класе)

6) У сшытку знайдзіце і абвядзіце контурны малюнка парты. Назавіце, якія яшчэ прадметы намаляваны? (стол – стол; шкаф - шафа) Абвядзіце іх контуры па кропках. Раскажыце, у якіх школьных памяшканнях можна іх убачыць.

ІІІ. АЎДЗІРАВАННЕ

1) Казка, якую нам прынёс казачнік Бай і з якой сёння пазнаёмімся, называецца “Коцік, пеўнік і лісіца”. Разгледзьце малюнкі. З кім здарылася бяда? Паслухайце ўрывак з казкі і скажыце, хто мог вымаўляць гэтыя словы?

- Коце, браце!

Мяне ліска нясе

ў высокія горы,

у глыбокія норы,

па барах, па карчах,

аж бярэ мяне страх!..

Настаўнік паведамляе, што дзеці будуць дапамагаць настаўніку расказваць казку – вымаўляць гэтыя словы пеўніка. Як іх трэба вымаўляць? Дзеці завучваюць словы пеўніка.

2) Паслухайце казку.

Коцік, пеўнік і лісіца



Жылі-былі коцік і пеўнік. Добра жылі, дружна. Коцік на паляванне
хадзіў, а пеўнік абед варыў, хатку падмятаў, песні спяваў.

Аднойчы пайшоў коцік на паляванне, а пеўнік зачыніў за ім дзверы ды пачаў абед варыць.

Бяжыць лісіца, убачыла хатку, падскочыла да акенца:

- Гэй, хто тут гаспадар?

- Я, - кажа пеўнік.

- Пасяджу трохі, адпачну з дарогі.

Пеўнік добры быў, пусціў лісіцу ў хатку. А лісіца - цап! - ухапіла яго і панесла дадому. Апамятаўся пеўнік, закрычаў на ўвесь лес (вучні хорам паўтараюць гэтыя словы):

- Коце, браце!

Мяне ліска нясе

ў высокія горы,

у глыбокія норы,

па барах, па карчах,

аж бярэ мяне страх!..

Пачуў гэта коцік, прыбег, адабраў у лісіцы пеўніка і завёў яго назад у хатку.

- Ну, - кажа, - глядзі ж, другі раз не пускай лісіцу, бо цяпер я далей пайду і магу не пачуць цябе.

- Добра, - кажа пеўнік, - не пушчу. Зноў пайшоў коцік на паляванне.

А лісіца тут як тут:

- Пеўнік, галубок, разумны лабок, адчыні!

- Чаго табе трэба?

- Пазыч агню.

- Навошта?

- Буду ў печы паліць.

- Не адчыню, бо ты схопіш мяне.

- Ды не, больш не буду хапаць.

Паверыў пеўнік лісіцы і адчыніў дзверы. А тая - ухаліла яго і панесла.

Пеўнік зноў пачаў клікаць коціка (вучні хорам паўтараюць гэтыя словы):

Мяне ліска нясе

ў высокія горы,

у глыбокія норы,

па барах, па карчах,

аж бярэ мяне страх!..

Добра, што коцік далёка не адышоўся ад дому: пачуў ён пеўніка, прыбег і адабраў яго ад лісіцы.

- Ну, - кажа ён пеўніку, - калі ты і трэці раз адчыніш лісіцы дзверы, то бяда табе будзе: цяпер я пайду на паляванне яшчэ далей.

- Не, - кажа пеўнік, - больш я гэтай зладзейцы дзвярэй не адчыню.

- Глядзі ж!

I коцік пайшоў у самыя далёкія лясы. Прыбегла лісіца:

- Пеўнік, галубок, разумны лабок, дай вугалёк!

- Не, цяпер я дзверы табе не адчыню!

- Дык ты праз акенца падай.

- Праз акенца можна, - згадзіўся пеўнік. Адчыніў ён акенца, а лісіца ўхапіла яго і панесла.

Крычаў- крычаў пеўнік, ды коцік яго так і не пачуў: вельмі ж далёка ён зайшоў.

Прынесла лісіца пеўніка дахаты і загадала дочкам у печы паліць, з пеўніка крупнік варыць. А сама пайшла гасцей склікаць.

Вярнуўся з палявання коцік, бачыць - няма пеўніка. «Мусіць, яго зноў лісіца ўхапіла? - падумаў коцік. - Як жа яго цяпер з бяды выратаваць?»

Зрабіў ён скрыпачку галасістую ды пайшоў да лісіцы.

Прыйшоў, сеў ля нары і зайграў:

тут сядзела лісіца.

А ў лісіцы новы двор,

сем дачушак на выбор.

Восьмы пеўнік - гэта мой!

Пачула лісіца музыку і кажа:

- Як хораша нехта іграе!

Выбегла лісіца на двор ды і заслухалася.

Пеўнік не драмаў: выскачыў і пабег з коцікам дадому.

Так і засталася лісіца ні з чым.

3) За каго вы перажывалі, калі слухалі казку? Што наказваў коцік пеўніку, калі ішоў на паляванне? Што прыдумвала лісіца, каб пеўнік адчыніў дзверы? Як яна звярталася да пеўніка? Разгледзьце малюнкі. Ці ўсё на іх адлюстравана? Як коцік выратаваў пеўніка? Чаму здарылася бяда? Разыграйце размову лісіцы і пеўніка так, каб няшчасця не здарылася.

4) Хвілінка адкрыццяў

а) Аб чым прасіла лісіца пеўніка? Як сказаць па-беларуску? Што яшчэ можна адчыняць і зачыняць? Настаўнік просіць дзяцей сказаць, што ён робіць, а сам моўчкі адчыняе і зачыняе дзверы, шафу, акно.

б) Паслухайце ўрывак і скажыце, што значыць слова “загадала" у беларускай мове? А ў рускай?

Прынесла лісіца пеўніка дахаты і загадала дочкам у печы паліць, з пеўніка крупнік варыць. А сама пайшла гасцей склікаць.

5) Гульня “Хто больш”

Хто з вучняў назаве больш беларускіх слоў-назваў школьных памяшканняў і вучэбных рэчаў.

IV. ВЫНІК УРОКА

- Які гук вымаўляецца асабліва ў беларускай мове?

- Як трэба вымаўляць гук [ў]?

- У назве якой птушкі ёсць гэты гук?

- Пра каго вы слухалі казку?

- Якія беларускія словы вы запомнілі на гэтым уроку?

2014-07-19 18:44
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • Контрольная работа
  • © sanaalar.ru
    Образовательные документы для студентов.